هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

کاربرد رايانه در آموزش جغرافيا قسمت دوم

          در دهه‌ي حاضر، احتمالاً تعريف سواد و بي‌سوادي با تعاريف متعارف متفاوت خواهد بود و شاخص باسوادي به قدرت بهره‌گيري از رسانه‌هاي ارتباطي خاص همانند رايانه و اينترنت مربوط خواهد شد. در اين حالت، نقش مدرسه همانند آن در دهه‌هاي گذشته نخواهد بود. خانه، رسانه‌هاي ارتباط جمعي، تكنولوژي نوين ارتباطات و نيز نقش مدرسه را ايفا خواهند كرد و شايد اينترنت در پايان دهه‌ي اول اين قرن همانند تلفن، وسيله‌اي فراگير و مورد نياز بخش وسيعي از مردم قرار گيرد.[1] بنابراين، امروزه يادگيري مبتني بر رايانه و آموزش به كمك رايانه‌، جايگاه خاصي را در نظام‌هاي آموزش و پرورش پيشرفته‌ي جهان دارد زيرا با رشد سريع و لحظه به لحظه قابليت‌هاي رايانه‌اي و تأثير كاربردي آن در تمام ابعاد زندگي انسان‌ها، اعم از فردي و اجتماعي در حوزه‌هاي مختلف اقتصادي، تجاري، نظامي، اجتماعي، ديني، فرهنگي، آموزشي و اهميت فرايند ياددهي-يادگيري رايانه در شرايط خاص جامعه ملي در ضرورت انطباق با جامعه جهاني بيش‌تر احساس مي‌شود.[2]

          از اين روست كه آشنايي با مهارت‌هاي اوليه استفاده از رايانه به عنوان پيش‌فرض سواد رايانه‌اي تلقي مي‌شود و اگر قرار باشد رايانه به‌عنوان يك عامل مؤثر در آموزش‌ها مورد استفاده قرار گيرد. بدون شناخت بنيادي آن و كسب مهارت‌هاي اوليه اين مهم صورت نخواهد پذيرفت و البته واضح است كه چنين امري يك باره اتفاق نخواهد افتاد كما اين كه در سير تاريخي استفاده از رايانه‌ها در امر آموزش نيز چنين موضوعي رخ نداد. نسل اول نرم‌افزارهاي رايانه‌اي كه در سوادآموزي به كار مي‌رفت به طور كلي از لحاظ نحوه‌ي برخورد ضعيف بود و كم و بيش همان تمرين‌هاي روي كاغذ را در صفحه‌ي نمايشگر نشان مي‌داد. مسئله‌ي ديگري كه به دگرگوني ممكن در مهارت‌هاي تشكيل‌دهنده سواد مربوط مي‌شود، مسئله‌ي مهمي است كه دو جنبه‌ي اصلي دارد. نخستين جنبه‌، آن است كه دگرگوني در واسطه‌ي حامل نوشتار مستقيماً خصلت مهارت‌هاي خواندن و نوشتن را تغيير نمي‌دهد بلكه در بيش‌تر موارد سبب تغيير حاشيه‌ها مي‌شود. بدين ترتيب، تا جايي كه رايانه‌ها به صورت وسايل كمك‌آموزشي استاندارد درآيند. برخي از عناصر «سواد رايانه‌اي» مانند آشنايي با صفحه كليد و دانش‌ پايه‌اي از ظرفيت‌هاي سيستم‌هاي واژه‌پردازي و لوازم پيوسته به آن‌ها به گونه‌اي فزاينده در انتظارات همگاني از مضمون سواد ادغام خواهد شد. درست همان‌طور كه ماشين حساب الكترونيك با مفاهيم شمارش يكي شده است.

 دومين جنبه به اين احتمال مربوط مي‌شود كه در بسياري از جوامع، انباشت به افزايش در آستانه حداقل قابل قبول سطح خواندن و نوشتن بينجامد. اين انباشت به اين دليل رخ مي‌دهد كه سواد به هيچ وجه مهارتي صرفاً ابزاري نيست بلكه با سوادي يا بي‌سوادي عموماً در موقعيت اجتماعي فرد عوارض دارد سواد هم‌چنين وسيله‌ي نيل به آن صلاحيت آموزشي است كه ورود به انواع مقاله‌هاي پراعتبار و پردرآمد را ممكن مي‌سازد و در اين رقابت، براي دستيابي به صلاحيت بالاتري كه سبب امتياز آنان بر رقبا مي‌شود، درصدد برمي‌آيند كه از سطوح بالاتري از سواد برخوردار شوند.[3]

نقش رايانه‌ها در تربيت شهروند قرن بيست‌ويكم

          اين بخش را شايد بهتر باشد با اين سؤال آغاز كنيم كه چرا فراگيري سواد رايانه‌اي يا مهارت‌هاي مربوط به آن يك ضرورت است؟ پيش‌تر اشاره شد كه فناوري رايانه‌اي در همه‌ي ابعاد زندگي بشر امروز مداخلاتي داشته است و در حال حركت به سويي هستيم كه بدون رايانه‌ها زندگي بشر مختل خواهد شد. در بعد مسائل آموزشي نيز ضرورت دارد كه به اين مقال اشاره كنيم. «روند تغييرات در فناوري جديد بر زندگي، كار و امور رفاهي مردم اثر چشمگيري داشته است. اين فناوري جديد و در حال ظهور (توسعه)، فرايند آموزش و فراگيري سنتي و روش‌هاي مديريت آموزشي را به چالش فرا مي‌خواند.»[4] فن‌آوري اطلاعاتي و ارتباطاتي به فراگيران كمك مي‌كند كه طيف وسيعي از مهارت‌هايي را كه در اقتصاد امروزي لازم است فراگيرند. مثلاً آموختن اين كه چه‌طور بياموزند، مشكلات را حل كنند، چه‌طور اطلاعات را به‌دست آورند و آن را ارزيابي كنند اما اين آموزش‌ها در برنامه‌ي درسي مدارس منعكس نيست. آهنگ دگرگوني كه فناوري رايانه، طلايه‌دار آن است، ما را بيش از پيش نسبت به اين موضوع آگاه كرده كه دانش زودگذر و فاني است. ما نمي‌توانيم معلم را كسي فرض كنيم كه در دانشگاه چيزهايي را در مغز او پر مي‌كنيم و او تا چهل سال بعد همان چيزها را تكرار مي‌كند. معلمان بايد پيوندهاي بيش‌تري با دانشگاه‌ها ايجاد كنند و هم‌چنين بايد در استفاده از فناوري اطلاعاتي و ارتباطاتي تقويت شوند. اگر پيشرفت حرفه‌اي را بتوان به صورت تماس الكترونيكي صورت داد و منابع لازم را براي معلمان فراهم آورد تا با فن‌آوري اطلاعات و ارتباطاتي آميخته شوند، اعتمادشان به اين فناوري جلب خواهد شد.[5]

          در آينده‌ي نزديك بيش از 80% امور زندگي بشر به طور مستقيم يا غيرمستقيم به فناوري اطلاعات وابسته خواهد بود و توسعه‌ي فناوري اطلاعات در آموزش و همكاري جهاني نيز نقش ارزنده‌اي خواهد يافت.[6] از سوي ديگر، مي‌دانيم كه «انفجار دانش و فناوري و گسترش وسايل ارتباط جمعي به ويژه پيشرفت چشمگير و فزاينده‌‌ي شبكه‌ي ارتباطي بين‌المللي (internet)، وظيفه نظام آموزشي كشورها را بسيار سنگين‌تر كرده است. هدف امروزي نظام آموزشي تنها انتقال فرهنگ نسل گذشته به نسل آينده نيست. اين نهاد بايد چنان قابليت‌هايي را در افراد بپردازند كه آن‌ها بتوانند خود را با تحول و دگرگوني‌هاي روزافزون اجتماعي، علمي و فني جهان آينده همگام سازند.[7] بنابراين، يك بار ديگر بر اين موضوع تأكيد مي‌شود كه الزامات زندگي آينده‌ي بشر اقتضا دارد تا محصولات نظام آموزشي آن با فناوري جديد آشنا شوند و اگر قرار باشد گامي فراتر از آشنايي برداشته شود، مي‌بايست فرصت‌هاي كافي براي تمرين و مهارت‌اندوزي را دراختيار دانش‌آموزان قرار دهد. شايد چيزي كم‌تر از يك دهه زمان نياز داشته باشيم تا به جايي برسيم كه حياتي‌ترين نيازهاي انساني را بدون داشتن مهارت‌هاي لازم در زمينه‌ي فناوري رايانه‌اي نتوانيم تأمين نماييم. هرچه فناوري رايانه‌اي موجب دسترسي آسان‌تر آموزش‌گيران به مواد درسي ارائه شده قبلي معلمان شود. نقش مربيان از يك منبع مطالب علمي به يك مدير ناظر بر فرايند يادگيري تغيير مي‌كند.[8]



[1] - آموزش و پرورش در عصر بزرگ‌راه‌هاي اطلاعاتي، علي‌اصغر كاكوجويباري، اطلاعات 4/9/80.

[2] -همشهري 24/7/80.

[3] -كامپيوترهاي شخصي و سواد، كنت لوين، هادي غبراني، پيام يونسكو 242، مهر 1375، ص 33.

[4] -فن‌آوري اطلاعات در آموزش و پرورش، مهدي فيضي، رهيافت، شماره 25.

[5] - زمان هم كوك شدن مدرسه‌ها با عصر اطلاعات، مصاحبه با ادوين جيمز عضو مركز تحقيقات و ابتكارات آموزشي وابسته به OECD سازمان همياري اقتصادي و توسعه، مجله پيام يونسكو 37، شهريور 1380، ص 15.

[6] - ديدگاه آرماني آموزش و پرورش در توسعه‌ي IT تهيه شد، دكتر علي‌اكبر جلالي، نشريه آسيا 20/6/81.

[7] - تجهيزات آموزشي، زيربناي آموزشي، رسول رازقندي، نشريه صنايع پلاستيك، شماره 172.

[8] - فن‌آوري اطلاعات در آموزش و پرورش، مهدي فيضي، رهيافت، شماره 25.

  
; ساعت ٦:٤۱ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٧ اسفند ۱۳۸٢