هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

کاربرد الگوی کاوشگری در تدریس جغرافیا

آشنایی با الگو های تدریس کتر مهدی چوبینه                             1378

لطفا به این 2 سوال پاسخ دهید:

  1. به نظر شما آیا فرقی بین الگو و روش تدریس وجود دارد؟
  2. چه فرقی بین کاوشگری و حل مساله قائل هستید؟

فهرست مطالب

         مقدمه

         الگو چیست؟

         روش چیست؟

         تفاوت الگو وروش تدریس

         تدریس

         مراحل تدریس

         ویژگی های تدریس

          انواع روش های تدریس

         مقایسه روش های سنتی و فعال تدریس

         طبقه بندی الگو های تدریس

         انواع الگو های تدریس

         کاوشگری یعنی چه؟

         الگوی تدریس کاوشگری

         هدف الگوی تدریس کاوشگری

         مقررات الگوی تدریس کاوشگری

         معایب الگوی تدریس کاوشگری

         انواع الگو های کاوشگری

         انتخاب الگوی تدریس به چه عواملی بستگی دارد؟

         مراحل اجرای الگوی کاوشگری

         چه موضوعات جغرافیایی را می توان با این الگو تدریس کرد؟

         الگوی کاوشگری را چگونه در جغرافیا به کار ببریم؟

         کار عملی

         منابع

بزرگترین هدف آموزش، پرکردن ذهن نیست، بلکه نظم بخشیدن به آن است؛ یعنی آن را چنان پرورش دهیم که از قابلیت های خودش استفاده کند
.(Tryon Edwards

معلمی و مدیریت
مردی که سوار بر بالن در حال حرکت بود ناگهان به یاد آورد قرار مهمّی دارد؛ ارتفاعش را کم کرد و از مردی که روی زمین بود پرسید:
"
ببخشید آقا ؛ من قرار مهمّی دارم ، ممکن استبه من بگویید کجا هستم تا ببینم به موقع به قرارم می رسم یا نه؟"
مرد روی زمین : بله، شما در ارتفاع حدودا ً ۶متری در طول جغرافیایی "۱٨'۲۴ ۸۷شرقیو عرض جغرافیایی "۴۱'۲۱ ۳۷ شمالی هستید.
مرد بالن سوار : شما باید معلم جغرافیا باشید.
مرد روی زمین : بله، از کجا فهمیدید؟؟"
مرد بالن سوار : چون اطلاعاتی که شما به من دادید اگر چه کاملا ً دقیق بود امابه درد من نمی خورد و من هنوز نمی دانم کجا هستم و به موقع به قرارم می رسم یا نه؟"
مرد روی زمین : شما باید مدیر باشید.
مرد بالن سوار : بله، از کجا فهمیدید؟؟؟"
مرد روی زمین : چون شما نمی دانید کجا هستید و به کجا می خواهید بروید. قولی داده اید و نمی دانید چگونه به آن عمل کنید و انتظار دارید مسئولیت آن را دیگران بپذیرند.

الگو چیست؟((pattern

         الگو معمولاً به نمونة کوچکى از یک شى‏ء بزرگ یا به مجموعه‏اى از اشیاى بى‌شمار گفته مى‏شود که ویژگى‏هاى مهم و اصلى آن شى‏ء بزرگ یا اشیاء را داشته باشد[1]

         الگوى تدریس، چارچوب ویژه‏اى است که عناصر مهم تدریس در درون‏ آن قابل مطالعه است و شناخت و آگاهى از عناصر و عوامل مذکور مى‏تواند معلم را در اتخاذ روش‏هاى مناسب تدریس کمک کند

 

 

[1] شعبانى، حسن، مهارت‏هاى آموزشى و پرورشى (روش‏ها و فنون تدریس)، انتشارات سمت، چاپ دوم 1372، ص 249.

روش چیست؟((Method

« روش در مقابل واژه ی لاتینی «method » به کار می رود ، وواژه ی متد در فرهنگ فارسی « معین » و فرهنگ انگلیسی به فارسی «آریانپور »به :روش ، شیوه ،راه ،طریقه ، طرز ، اسلوب معنی شده است . به طور کلی «راه انجام دادن هر کاری » را روش گویند .روش تدریس نیز عبارت از راه منظم ،با قاعده و منطقی برای ارائه درس می باشد

 


تفاوت الگو و روش تدریس

         الگوی تدریس با روش تدریس فرق می کند.

         الگوی تدریس بر اساس نظریه های یادگیری و همچنین بر اساس تجربه و تحقیق بدست آمده اندو معلم با توجه به اهداف آموزشی آنها را بر می گزیند در حالی که روش های تدریس به منظور سهولت تحقق الگو ها انتخاب می شوند

 

الگو ها عام و روش ها خاص هستند در هر الگوی تدریس ممکن است از چندین روش تدریس استفاده شود

تدریس:

تدریس عبارت است از تعامل یا رفتار متقابل معلم و شاگرد ، بر اساس طراحی منظم و هدفدار معلم ،برای ایجاد تغییر در رفتار شاگرد

         مفهوم تدریس به آن قسمت از فعالیت های آموزشی که با حضور معلم در کلاس درس اتفاق می افتد اطلاق می شود

مراحل تدریس    

         فعالیتهای مقدماتی

         ارزشیابی تشخیصی 

         آماده سازی  

         ارائه درس  

         جمع بندی و نتیجه گیری

         فعالیتهای تکمیلی  

         ارزشیابی پایانی

         تکلیف

         معلمان برداشتهای مختلفی از مفهوم تدریس دارند که در نگرش آنان نسبت به دانش آموزان و نحوه ی کار کردن با آنها تأثیرمثبت یا منفی بر جای  می گذارد . برداشت چند گانه از مفهوم تدریس می تواند دلایل مختلفی داشته باشد ؛از مهمترین آنها ضعف دانش پایه و اختلاف در ترجمه و برداشت نادرست معلمان از دیدگاههای مختلف تربیتی است

گاهی آشفتگی و اغتشاش در درک مفاهیم تربیتی به حدی است که بسیاری از کارشناسان ، معلمان و دانشجویان این رشته مفاهیمی چون پرورش ، آموزش ،تدریس و حرفه آموزی را یکی تصور می کنند وبه جای هم به کار می برند . این مفاهیم اگر چه ممکن است در برخی جهات وجوه مشترک و در هم تنیده داشته باشند ، اما مفاهیم مستقلی هستند و معنای خاص خود را دارند

تدریس بخشی از آموزش است و همچون آموزش یک سلسله فعالیت های منظم ، هدفدار واز پیش تعیین شده را در بر می گیرد و هدفش ایجاد شرایط مطلوب یادگیری از سوی معلم است به آن قسمت از فعالیت های آموزشی که به وسیله ی رسانه ها و بدون حضور و تعامل معلم با دانش آموزان صورت می گیرد به هیچ وجه تدریس گفته نمی شود. بنابر این آموزش معنایی عامتر از تدریس دارد . به عبارت دیگر می توان گفت هر تدریسی آموزش است ،ولی هر آموزشی ممکن است تدریس نباشد

ویژگی های تدریس

         چهار ویژگی خاص در تعریف تدریس وجود دارد که عبارتند از :

         الف ) وجود تعامل بین معلم و دانش آموزان

         ب) فعالیت بر اساس اهداف معین واز پیش تعیین شده

         ج ) طراحی منظم با توجه به موقعیت و امکانات

         د) ایجاد فرصت و تسهیل یادگیری . » ( شعبانی ،ص 9 ، 1382)

 

انواع روش های تدریس

1ـ روشهای تاریخی   2 ـ روشهای نوین « صفوی ، ص 239، 1370)

1- روش های سنتی    2- روش های فعال

 

         روش کنفـــــرانس ( گــــرد هم آیی )

         روش شاگــــرد ـ استــــادی

          روش حل مسئلــــه

         روش پــــرسش و پاســـــخ

          روش مباحثه

         روش نمایشــــی

         روش آزمایشگاهی

           روش بازدید علمـــــی

          روش ایفای نقش

          روش کارگاهـــــــی

          روش پـــــروژه ای (مطالعه موردی)

         …..

 

 

طبقه بندی الگو های تدریس

         الگوهای متعددی برای یادگیری معرفی شده اند که همه آن ها در چهار گروه اصلی قرار می‌گیرند:

         الف-الگوهای اجتماعی (گروهی)که موجب فعالیت های گروهی ، بهبود مهارت های اجتماعی ، همکاری بین شاگردان می شوند، مانند الگوهای تفحص ، ایفای نقش و کاوشگری .

         ب-الگوهای پردازش اطلاعات(اطلاع رسانی)که استفاده از آن ها موجب جمع آوری اطلاعات ، کشف مسائل و ارائه راه حل برای آنها می شود مانند الگوهای تفکر استقرایی ، دریافت مفهوم ،  کاوشگری علمی، پیش سازمان دهنده ها ، کمک به حافظه.

         ج-الگوهای فردی(انفرادی)که توجه به آن ها موجب رشد فردی در دانش آموزان می شود مانند الگوهای تدریس غیر مستقیم و افزایش عزت نفس.

         د-الگوهای سیستم های رفتاری که در تدریس به رفتار قابل مشاهده فرد و ایجاد تغییر در رفتار توجه دارد و شامل الگوهای زیر است مانند یادگیری تسط یاب ، شبیه سازی ، یادگیری اجتماعی ، آموزش مستقیم

انواع الگو های تدریس

  1. الگوی تدریس کاوشگری Inquiry Teaching
  2. الگوی تدریس 5Eبر اساس ساخت گرایی
  3. الگوی تدریسیادگیری از طریق همیاری (Cooperative Learning)
  4. الگوی تدریس یادسپاری (Memorizing)
  5. الگوی تدریس پیش سازمان دهنده.(advance organizer)
  6. الگوی تدریس دریافت مفهوم Attaining concept
  7. الگوی تدریس بدیعه پردازی یا نوآفرینی Synergetic
  8. الگوی تدریس مبتنی بر نظریه فرا شناخت Meta cognition
  9. الگوی تدریس مبتنی بر IT
  10. ………..

کاوشگری یعنی چه؟

کاوشکری هنر و دانش پرسیدن و پاسخ دادن به سوالات است که مستلزم مشاهده و اندازه گیری، فرضیه سازی، تفسیر ، مدل سازی و مدل آزمایی است . این کار به تجربه ، تامل ، شناخت نقاط قوت و ضعف روش های خاص خود بستگی دارد (1)

 

 

 (1) مرکز آموزش عالی خواجه نصیر کرمان www.kkhec.ac.ir 

http://www.m-hashemi.blogfa.com/post-6.aspx

الگوی تدریس کاوشگریInquiry Teaching pattern

         در کلاسهای درس بحثهایی بین معلم و دانشآموزان به وقوع میپیوندد و در این میان سئوالاتی مطرح میگردد که پاسخ مشخصی را در انتها در پی ندارد و برای بدست آوردن جواب آن لازم است تحقیقاتی صورت پذیرد و از این طریق دانشآموز کار یادگیری را آموزش ببیند.

         این روش که وقت زیادی را مورد نیاز خود میبیند علم را در نقش یک هدایتگر به دانشآموزان معرفی مینماید. او علاوه براینکه باید پاسخگوی سوال ها باشد بلکه باید در سازمان دهی تحقیق و هدایت دانشآموزان نیز حوصله کافی داشته باشد.

         الگوی کاوشگری که براساس نظر ریچارد ساچمن ( Richard suchman    ) بنا نهاده شده یکی دیگر از الگوهای خانواده اطلاعات پردازی است .تربیت کاوشگر به منزله « فرآیندی برای بررسی و تشریح پدیده های غیر معمول » تعریف می شود (جویس و ویل 1980) .

         تئوری ساچمن برآن است که دانش آموزان با پی بردن به این امر که دانش بشری جنبه آزمایشی و غیر قطعی دارد و اینکه چون دانش آزمایشی ثابت نیست و ممکن است با دانش جدید جایگزین شود ، درک درستی از موضوع درسی خواهند داشت .جوهر و اساس الگوی کاوشگری آن است که دانش آموزان از طریق معلم ، کاوش علمی را بیاموزند .

         نمونه متداول تدریس کاوشگری عبارت است از ارائه سؤال و موقعیتی که در آن مسئله وجود داشته باشد

هدف الگوی کاوشگری

دراین الگو جستجوی مفاهیم کاملا˝ به عهده ی دانش آموزان گذاشته می شود و معلم بافراهم آوردن زمینه، فرایند تدریس را به گونه ای هدایت می کند که فراگیران مفهوم مورد نظر را کشف کنند و راهنمایی های معلم، براساس فعالیت های فراگیران و محتوای آموزش، متفاوت است.

 بنابراین هدف نهایی این الگو پرورش فعالیت های ذهنی و مهارت های فرایندی دانش آموزان است

مقررات الگوی کاوشگری

  1. عنوان مورد تحقیق، مورد علاقه دانشآموز باشد
  2. حدود آن مشخص شده و نکته مبهمی در صورت مسئله وجود نداشته باشد
  3. هنگام جمعآوری اطلاعات پیش داوری نکند و در هنگام کمبود اطلاعات دلزده نگردد
  4. تمام اطلاعات جمعآوری و یادداشت شود و یافتهها به طور مستمر ثبت گردد.

معایب الگوی کاوشگری

  1. تجربه معلمی :روش های اکتشافی همواره باید با تقویت کننده های مناسب همراه باشند. در غیر این صورت،فراگیرندگان از دامنه ی فعالیت خودداری خواهند کرد و باید برای آنان تفهیم شود که مستقیما˝ به آنها کمکی نخواهد شد و اگر تلاش نکنند به هدف نخواهند رسید
  2. مراقبت زیاد:هنگام کاوشگری معلمان  باید مراقب باشند،کثرت رهنمودها  و سوالات  و پاسخ ها،کل یادگیری را از  فرآیند کاوشگری خارج می سازد  و به همه  آنها  جنبه  سرگرمی  می  دهد .
  3. وقت زیادبرای معلم:این روش وقتگیر در کلاسهایی قابل استفاده است که دانشآموزان کمی در کلاس حضور داشته باشند و معلم فرصت رسیدگی به تمام دانشآموزان را داشته باشند
  4. وقت زیادبرای دانشآموز:دانشآموزان در این روش به جمعآوری اطلاعات میپردازند این عمل خود محتاج زمان زیادی میباشد.
  5. تفاوت های فردی :دانشآموزان در سطوح پائینتر، طبقهبندی و تطابق اطلاعات را نیاموختهاند و همچنین توانایی نتیجهگیری در پایان کار را ندارند.

اصل قضیه را فراموش نکن

خانمی طوطی ای خرید، اما روز بعد آن را به مغازه برگرداند. او به صاحب مغازه گفت: "این پرنده صحبت نمی کند". صاحب مغازه پرسید: "آیا در قفس طوطی آینه ای هست؟طوطیها عاشق آینه هستند، آنها تصویرشان را در آینه می بینند و شروع به صحبت می کنند. آن خانم یک آینه خرید و رفت. روز بعد باز آن خانم برگشت و گفت: "طوطی هنوز صحبت نمی کند". صاحب مغازه پرسید: "نردبان چه؟ آیا در قفسش نردبانی هست؟ طوطیها عاشق نردبان هستند". آن خانم یک نردبان خرید و رفت.
اما روز بعد باز هم آن خانم آمد. صاحب مغازه گفت: "آیا طوطی شما در قفسش تاب دارد؟ نه؟! خوب مشکل همین است. به محض اینکه شروع به تاب خوردن کند، حرف زدنش تحسین همه را بر می انگیزد". آن خانم با بی میلی یک تاب خرید و رفت. وقتی آن خانم روز بعد وارد مغازه شد، چهره اش کاملاً تغییر کرده بود. او گفت: "طوطی مرد
".
صاحب مغازه شوکه شد و گفت: "واقعا متاسفم، آیا او یک کلمه هم حرف نزد؟" آن خانم پاسخ داد: "چرا! درست قبل از مردنش با صدایی ضعیف از من پرسید که آیا در آن مغازه، غذایی برای طوطی ها نمی فروختند

مدل های کاوشگری

         کاوشگری قیاسی

         کاوشگری استقرایی

         کاوشگری استنباطی

          کاوشگری اکتشافی 

         کاوشگری به روش حل مساله 

          کاوشگری گروهی            

           کاوشگری انفرادی  

         الگــــوی کاوشگــــری به شیوه محاکم قضایی(پلیسی)

         .....

مراحل اجرای الگوی کاوشگری:

1-بر هم زدن تعادل ذهنی دانش آموزان (نه تعادل روحی)

2-مواجه کردن فراگیران بامسأله. پرسشگری و آموزش پرسشگری . پرسش گران خوب ، پاسخ دهندگان خوب نیز خواهند بود

3- فرضیه سازی. پاسخ دهندگان خوب ، پرسش گران خوب  اند و پرسش گران خوب ، فرضیه سازان قابلی خواهند بود

4-گردآوری و سازماندهی اطلاعات

5- تحلیل و نتیجه گیری (بررسی شیوه ی عمل در جریان کاوشگری)

1-بر هم زدن تعادل ذهنی دانش آموزان

در این مرحله با یک موقعیت اسرار آمیز  ، پیچیده و غیر معمول کار را آغاز می کنیم

موقعیت های مشخص و غیر تکراری و متناسب با سطح مخاطبان موقعیت هایی که دارای یک راه حل معین نباشند.

طرح یک سوال ، ارائه یک تصویر، خواندن یک داستان کوتاه و....

 

مثال:

         در منطقه ای 10 سال است که باران نباریده است اما پوشش گیاهی وجود دارد چگونه چنین چیزی ممکن است؟

         اگر گرمای زمین از خورشید است پس چرا هر چه از زمین بالا تر می رویم هوا سرد تر می شود؟ با انجام یک آزمایش چگونگی تهیه آب در بیابان را نشان دهید.

         آیا پوسته زمین در ابتدا یک پارچه  و به هم متصل بوده است؟

         آیا ماه از محل اقیانوس آرام از زمین جدا شده است؟

         معمای سنگ های لغزان

2-پرسشگری (مواجه کردن فراگیران بامسأله)

در این مرحله معلم شرایطی را به وجود می آورد تا سؤالات زیادی در ذهن دانش آموزان ایجاد شود سعی نکنید پاسخ سوالات را بدهید. (در این مرحله معلم می تواند از دانش آموزان نیز برای ایجاد شرایط مناسب استفاده کند .)

از بچه ها بخواهید فقط سوالاتی را بپرسند که پاسخ آن بلی یا خیر است.

مثلا :اگر بپرسند که ”این بیابان در کدام منطقه قرار دارد“  بگویید: “ نمی توانم به این سوال به این صورت  پاسخ دهم سوالت را طور دیگری بپرس“. اما اگر بپرسند“ آیا این بیابان در منطقه معتدل قرار دارد“ بگویید :  ”بله سوال خوبی بود

3- فرضیه سازی

         در این مرحله دانش آموزان باید برای سوالاتی که مطرح شده راه حل ارائه کنند برای ارائه راه حل باید فرضیه بسازند. مطمئن شوید در مرحله قبل به اندازه کافی پرسش انجام شده است و اگر کافی نباشد و در غیر این صورت خود شما سوالاتی را مطرح کنید تا زمینه لازم برای ساختن فرضیه فراهم شود.

         فرضیه در واقع پاسخی فرضی به سوالات مطرح شده است

         برای کمک به فرضیه سازی جدولی را روی تابلو رسم کنید واز دانش آموزان بخواهید آن را تکمیل کنند . بهترین فرضیه ها را انتخاب کنید

سوال

پاسخ فرضی(فرضیه)

آیا پوسته زمین در ابتدا یک پارچه  و به هم متصل بوده است؟

پوسته زمین در ابتدا یک پارچه  و به هم متصل بوده است

 پوسته زمین در ابتدا یک پارچه  و به هم متصل نبوده است

 

4-گردآوری و سازماندهی اطلاعات

         در این مرحله دانش آموزان با هم گروه های خود بحث می کنند و با مراجعه به کتاب درسی و منابع اطلاعاتی دیگر سعی می کنند به پرسش های مطرح شده پاسخ داده و برای هر یک دلیلی ارائه دهند.

         به دانش آموزان منابع معتبر معرفی کنید

          در این مرحله باید دانش آموزان را برای دستیابی به مفاهیم هدایت کرد. معلم، دانش آموزان را با ارائه مثال های گوناگون در رسیدن به مفاهیم کمک می کند. این مرحله دقایق زیادی ادامه پیدا می کند تا تبادل نظر و سؤال و پاسخ های مطرح شده در کلاس، ابعاد متفاوت مفهوم را گسترش دهد.

          امکان دارد در این گفتگوها، بعضی از دانش آموزان مشارکت خیلی فعالی داشته باشند و دیگران، منفعل باشند. در این خصوص، معلم با برنامه های نظارتی خویش، باید همه ی دانش آموزان را در بحث و گفتگو شریک کند.

         بعد از دریافت و کشف مفاهیم، دانش آموزان رابطه ها و قوانین مورد نظر و نتایج را روی تخته ثبت می کنند. این نظریات در حکم تولیدات فرآیند آموزش است

5-تحلیل و نتیجه گیری

         فعالیت های مختلفی تا اینجا صورت گرفت (طرح سؤال- گردآوری اطلاعات، پاسخ به سؤالات، مفهوم سازی، انجام فعالیت، طراحی فعالیت)

         هدف اصلی دانستن و تسلط بر فرایند تولید دانش از طریق کاوشگری است نه یافتن پاسخ و محتوای سوال طرح شده

         یکی از گروه ها به طور داوطلب یا انتخابی جریان اقدامات را از اول به صورت مختصر توضیح می دهد و معلم وتوضیحات گروه را کنترل می کند.

         از دانش آموزان بخواهید سوالات دیگری در مورد موضوع مورد بحث طراحی اراده کنند تا از این طریق نتایج تعمیم یابد

انتخاب الگوی تدریس به چه عواملی بستگی دارد؟

  1. با موضوع‏هاى درسى
  2. با اهداف آموزشى
  3. با ویژگى‏هاى فراگیران(سن)
  4. با ویژگى‏هاى کلاس(جمعیت کلاس)
  5. ......

برخی از مهارت هایی  که معلمان هنگام  استفاده از کاوشگری یاد  می گیرند عبارتند از :

         چه موقع  زمینه تشویق دانش آموزان  را فراهم  کنند .

         به یک دانش آموز خاص چه رهنمودهایی ارایه کنند .

         به آنها  چه نگویند (پاسخ را فاش نکنند )

         چگونه رفتارهای دانش آموز را از روی  چالش هایی که با آنها  روبه روست  بخوانند  و برای توصیف رفتارهایش موقعیت های یادگیری معنا داری را طراحی  کنند .

         چگونه به دانش آموزان  کمک کنند   تا در حل مسایل  با یکدیگر  همکاری نمایند.

           چه موقع  مشاهدات ،فرضیات  یا تجربیات  معنا دار می شوند.

         چگونه ابهام را بپذیرند.

         چگونه از اشتباهات  به طور سودمند  استفاده کنند.

         چگونه دانش آموزان را راهنمایی کنند تا بدانند  که کنترل  بررسی ها و مطالعات  به معنای از دست دادن  کنترل کلاس نیست .

 

چه موضوعات جغرافیایی را می توان با این الگو تدریس کرد؟

         تمام موضوعات کتاب های جغرافیا در دوره متوسطه را می توان با این الگو تدریس نمود زیرا موضوعات جغرافیایی سازگاری کاملی با جستجوگری دارد

         اجرا این الگو برای دوره های پایین تر نیاز مند به تجربه بسیار زیاد دارد و مشکل اجرا آن به این دلیل است که دانشآموزان در سطوح پائینتر، طبقهبندی و تطابق اطلاعات را نیاموختهاند و همچنین توانایی نتیجهگیری در پایان کار را ندارند.

 

الگوی کاوشگری را چگونه در جغرافیا به کار ببریم؟

با هر یک از سوالات زیر و سوالات مشابه ای که خود خواهید ساخت می توانید 5 مرحله الگوی تدریس کاوشگری را به اجرا در آورید.

  1. آیا جغرافیا علمی مفید است؟
  2. چگونه رابطه انسان با محیط در طول زمان تغییر کرده است؟
  3. چرا انسان در ارتباط با طبیعت دچار مشکل شده است؟
  4. جغرافیادانان چگونه به بهبود زندگی بسر کمک می کنند؟
  5. منابع اطلاعاتت جغرافیایی را چگونه بدست آوریم؟
  6. آیا ایران کشوری با اقلیم خشک است؟
  7. آیا زندگی عشایری درحال نابودی است؟
  8. آیا قرن آینده قرن کم آبی است؟
  9. علت اصلی آلودگی آب های کره زمین چیست؟
  10. آیا بیابان ها منافعی برای انسان ندارند؟
  11. علت ایجاد بیابان ها چیست؟
  12. آیا انسان در افزایش و کاهش بیابان نقش دارد؟
  13. آیا مخاطرات طبیعی سودی برای انسان دارد؟
  14. جمعیت زیاد مفید است یا مضر?
  15. آیا شهر های میلیونی یکباره بوجود آمده اند؟
  16. آیا باران های اسیدی موجب خسارت می شوند؟
  17. آیا باران های اسیدی موجب تقویت پوشش گیاهی می شوند؟
  18. آیا باران های اسیدی موجب فرسایش خاک می شوند؟
  19. چرا آب دریا ها و اقیانوس ها شوراست؟
  20. آیا کوهها موجب آلودگی هوا می شوند؟
  21. دماسنج زمین چیست؟
  22. ...........

منابع:

          http://www.jazirehdanesh.com/find-20.445.739.fa.html

          http://www.hamshahrionline.ir/hamnews/1384/840921/world/cultw.htm

          http://www.m-abtahy.com/ravesh2.htm

          http://www.efa.ir/ftopict-33.html

          http://chemhome.blogfa.com/post-58.aspx

          http://b-ramezanzadeh.persianblog.ir/post/8

          http://rb2.tabaar.com/Nashrie/Files/354.doc

          http://www.chempic.com/boarditem.php?id=73

          http://www.efa.ir/ftopic-33-previous.html

          http://www.m-hashemi.blogfa.com/post-6.aspx

          http://science-dept.talif.sch.ir/index.php?page_id=104

          http://www.fekreno.org/ARFEK64.HTM

منابع قابل استفاده

         راهبردهای تدریس ، نویسنده: دونالت سی اورلیچ ، مترجم : مهجور غیاثی ، انتشارات : نشر ساسان.

          الگوهای تدریس ، نویسنده: بورس جویس و همکاران(3 جلد) ، مترجم : محمد رضا بهرنگی ، انتشارات : نشر کتاب

          الگوهای جدید تدریس ، نویسنده روبرت جی شفر ، مترجم : محمد رضا بهرنگی .

          روش های فعال تدریس در برنامه های پرورشی وزارت آموزش و پرورش  (معاونت پرورشی)  ، راهنمای معلم پرورشی دوره ی متوسطه ، انتشارات تربیت .

         احمدی، غلامعلی (1380). بررسی میزان همخوانی و هماهنگی بین سه برنامه قصد شده‌، اجراشده و کسب شده در برنامه جدید آموزش علوم دوره ابتدایی. پژوهشکده تعلیم و تربیت.

         بدریان، عابد (1385). مطالعه تطبیقی استانداردهای آموزش علوم تجربی دوره آموزش عمومی در ایران و کشورهای مؤفق، سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی. تهران

         دادستان، پریرخ (1376). بررسی توان ذهنی و درک مفاهیم دانش‌آموزان دوره ابتدایی به منظور تعیین استانداردهای آموزشی (دیدگاه معلمان درباره کتابهای علوم تجربی دوره ابتدایی). سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی.

         کیامنش، علیرضا (1377). یافته‌های سومین مطالعه بین‌المللی ریاضیات و علوم. مرکز ملی سومین مطالعه بین‌المللی ریاضیات و علوم، تک نگاشت شمارة 21، پژوهشکدة تعلیم و تربیت.

 

  
; ساعت ۱:۱٠ ‎ب.ظ روز شنبه ٢ آذر ۱۳۸٧