هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

اولين برنامه درسی جغرافيا در ايران

اولين برنامه درسی جغرافيا در ايران

دکتر مهدی چوبينه1382

فهرست

مقدمه

جايگاه جغرافيا در ميان ساير علوم

راهنمای برنامه درسی جغرافيا و اجرای آن اقدامات جانبی برای بهبود وضعيت آموزش جغرافيا

فهرست محتوای کتب درسی جغرافيا در دوره متوسطه

انتظارات از همکاران منابعی برای مطالعه بيشتر

تاريخچه
تعريفی از جغرافيا
تعريفی از برنامه درسی
واژگان پايه

بازگشت

تاريخچه

حدوده سه قرن پيش از ميلاد در مکتب اسکندريه يونان، جغرافيا به معنای لغوی ّ توصيف زمينِِ ّ به کار گرفته شد برخی هومو شاعر يونانی قرن چهارم قبل از ميلاد را به دليل توصيف طبيعت در اشعارش اولين جغرافيدان می دانند . وعده ای هردوت مورخ يونانی ( 480 ق.م) را به دليل ارايه ويژگيهای جغرافيايی کشورها در آثار تاريخی اش اولين جغرافيدان محسوب می دارند . اما کسی که اولين بار موضوع توصيف زمين را در آثارش بکار گرفت اراتوستن يونانی بود که اولين نقشه از زمين نيز توسط وی ترسيم شد .

 

بازگشت

تعريفی از جغرافيا

جغرافيا مطالعه روابط متقابل بين انسان ومحيط است به منظوربهينه سازی زندگی انسان

جغرافيا با دو سوا ل اساسی آغاز مي شود:

where? کجايی؟

why there? چرايی؟

در اين مجموعه سوالات اساسی علوم مختلف به نحوی ملحوظ شده است. اين سوالات عبارتند از:

Who?چه کسی؟ Why? چرا؟ What? چه؟ How? چگونه؟ When? چه وقت؟ Where?کجا؟

تعرِيفی از برنامه درسی

برنامه درسی: به محتوای رسمی و غير رسمی روشها و آموزشهای آشکار و پنهان اطلاق می گردد. که به وسيله آن دانش آموزان تحت هدايت مدرسه دانش نگرش و مهارتهای لازم را بدست می آورند

واژگان پايه

جغرافيا اهداف برنامه درسی آموزش جغرافيا ريوس مطالب محتوا

برنامه ريزی درسی حيطه های يادگيری

برنامه ريزی آموزشی صلاحيتهای حرفه ای

دوره تحصيلی روشهای ياددهی-يادگِيری

پايه تحصيلی ارزشيابی پيشرفت تحصيلی

ارتباط عمودی و افقی بسته آموزشی

رويکرد برنامه درسی اشاعه برنامه درسی

مدل برنامه ريزی درسی اعتبار بخشی برنامه درسی

جدول وسعت و توالی

دانش جغرافيا و تفاوت آن با آموزش جغرافيا

ضرورت تغييردربرنامه های درسی جغرافيا

برنامه های گروه جغرافيای دفتر برنامه ريزی

دانش جغرافيا



آموزش جغرافيا

ضرورت تغيير در برنامه های درسی جغرافيا

1- مکاتبات ،مراجعات و مباحثات بين دبيران و کارشناسان جغرافيای دفتر برنامه ريزی وتاليف کتب درسی

2- نتايج اولين سمينار برسی مسايل آموزش جغرافيا در سا ل 1372

3- کارگاه برنامه ريزی درسی و آموزش جغرافيا در 1374

4- انتشار منشور بين المللی اآموزش جغرافيا در 1371

5- نتايج سفرهای کارشناسان جغرا فيا به سراسر کشور

6- مطالعه تطبيقی برنامه های آموزشی جغرافيا با برخی از کشورها

برنامه های گروه جغرافيایدفتر برنامه ريزی و تاليف کتب درسی

ـ تشکيل شورای برنامه ريزی گروه جغرافيا در1375

ـ انجام مطالعات اوليه برای برنامه ريزی درسی جغرافيا

ـ تهيه اولين راهنمای برنامه درسی جغرافيا در دوره های مختلف تحصيلی1376

ـ تهيه راهنمای برنامه درسی دوره متوسطه 1377

ـ تهيه راهنمای برنامه درسی جغرافيا( 1) 1377

ـ تهيه راهنمای برنامه درسی جغرافيا( 2) 1378

ـ تهيه راهنمای برنامه ريزی جغرافيای پيش دانشگاهی 1380

راهنمای برنامه درسی جغرافيا و اجرای آن

ـ انتخاب مدل و رويکرد برنامه ريزی درسی برای جغرافيا

ـ استخراج اهداف و رؤس مطالب آن

ـ صلاحيتهای حرفه ای معلمان جغرافيا

ـ روشهای پيشنهادی ياددهی ـ يادگيری در جغرافيا

ـ تعيين روشهای ارزشيابی پيشرفت تحصِلی در جغرافيا

مدل برنامه درسی جغرافيا

بر خلاف مدل برنامه درسی گذشته که خطی بود وامکان ارزشيابی را در هر مرحله فراهم نمی کرد . مدل برنامه فعلی کنش متقابل

است که به ( processing or interactive model )يا فرايندی

معروف است(kerr)مدل کر

رويکردهای برنامه جغرافيا

يا مطالعات ناحيه ای و (regional studiesاز ميان روشهای مطالعاتی، (

مطالعات موضوعی که به طور کلان تا آن(thematic studies)

زمان وجود داشت متناسب با سطح توانايی های مخاطبين به طور مجزا يا تلفيقی مورد استفاده قرار گرفت و رويکرد های نظام ، رويکرد موضوع محور يا (systematic approach )يافته

)applied systems approach) سيستمی يا رويکرد(lsseues based approach)

برای برنامه های جديد مورد توجه برنامه ريزان قرار گرفت

 

اهداف آموزش جغرافيا درايران براساس توجه به مفاهيم و موارد ذيل استخراج شدند

الف - حيطه دا نش : مکان، پديده، رابطه جغرافيايی، فرايند، پراکندگی، محيط جغرافيايی، سيستم فضايی و ناحيه

ب – حيطه مهارتها : تعيين موقعيت، اندازه گيری ميدانی، نقشه خوانی، پژوهشهای ميدانی، شناخت و کاربرد منابع اطلاعات جغرافيايی

ج – حيطه نگرشها : شناخت محيط و زيبايی های جهان به منظورقدردانی از خالق هستی، علاقه به کاربرد دانشها و مهارتهای جغرافيا در زندگی روزمره ، علاقه مندی به سرزمين ايران اسلامی ، تفکر درمورد مسايل و مشکلات محيط زندگی ـ احترام به ساير ملل

برنامه آموزش جغرافيا در دوره ابتدايی

برنامه آموزش جغرافيا دردوره راهنمايی

برنامه آموزش جغرافيا در دوره متوسطه

پيوند برنامه آموزش جغرافيا با برنامه مطالعات اجتماعی

اصلاح وضع موجود و بهبود محتوای آموزشی

 

 

ـ جغرافيای(1) سال اول متوسطه عمومی کليه رشته ها با رويکرد موضوع محور

ـ جغرافيای (2) سال دوم متوسطه اختصاصی علوم انسانی مبانی جغرافيا طبيعی و انسانی و اقتصادی

ـ جغرافيای (3) سال سوم اختصاصی علوم انسانی ـ جغرافيای ناحيه ای

ـ جغرافيای پيش دانشگاهی مهارتهای جغرافيايی

صلاحيتهای حرفه ای معلم جغرافيا

صلاحيتهای عام :به مجموعه ويژگی های جسمانی، روانی، اخلاقی، علمی و ارتباطی اطلاق می شودکه عموم معلمان صرف نظر از دوره ی تحصيلی که بدان اشتغال دارند، بايد از آنها برخوردار باشند تا بتوانند وظايف خود را به شکل موثرتری انجام دهند.

صلاحيتهای خاص : مجموع صلاحيتهای دانشی و حرفه ای است که برای تدريس در يک دوره تحصيلی خاص ، شايسته است که معلمان جغرافيا ار آن برخوردار باشند.

روشهای فعال ياددهی

6- روش مباحثه

7- روش مطالعه موردی

8- روش فعاليتهای ميدانی

9- روش ايفای نقش

10- روش حل مساله

1- روش آموزش تيمی يا گروهی

2- روش اکتشافی

3- روش بارش مغزی

4- روش شبکه بازيابی

5- روش مذاکره / گفتگو

چگونگی انجام ارزشيابی در برنامه درسی جغرافيا

اقدامات جانبی برای بهبود وضعيت آموزشی

اشاعه برنامه درسی جغرافيا

اعتبار بخشی برنامه های درسی جغرافيا

اقدامات جانبی برای کمک به آموزش جغرافيا

1- تهيه فيلم اصلاحات جغرافيای طبيعی ابتدايی

2- " " " " " راهنمايی(زمين سياره نازنين)

3- " " " " " متوسطه

آموزش جغرافيای سال اول راهنمايیCD4-

5- " " " سال دوم راهنمايی( در دست ساخت)

6- " " " سال سوم راهنمايی( مرحله برنامه ريزی)

(در دست تأليف)IT7- تأليف کتاب جغرافيا (1) با رويکرد

8- 14 برنامه آموزش روشهای فعال جغرافيا شبکه آموزش

اشاعه برنامه درسی جغرافيا

ـ تهيه و انتشار مقالات در مجله رشد آموزش جغرافيا

ـ آموزش دبيران در دوره های مختلف تحصيلی به شکل مقدماتی ، تکميلی

ـ برگزاری مسابقات علمی در بين دبيران متوسطه

ـ برگزاری نشستهای علمی ويژه گروههای آموزشی

ـ برگزاری دوره آموزش مؤلفان استانی

ـ آماده ساختن بيش از 140 نفر مؤلف از سراسر کشور

ـ ارتقاء معلمان جغرافيا به سطح توليد کنندگان محتوای درسی

اعتبار بخشی برنامه های درسی جغرافيا

ـ ارزشيابی ا ز ميزان مطلوبيت جغرافيای (1)

ـ اعتبار بخشی راهنمای برنامه درسی جغرافيای (2)

ـ اعتبار بخشی راهنمای برنامه درسی جغرافيای پيش دانشگاهی

ـ نتايج بدست آمده از اعتبار بخشی راهنمای برنامه درسی دوره پيش دانشگاهی

فهرست محتوای کتب درسی جغرافيا دوره متوسطه

ـ جغرافيا 1

ـ جغرافيا 2

ـ جغرافيا پيش دانشگاهی

فهرست کتاب جغرافيا 1

ـ جغرافيا، علمی برای زندگی

ـ نگاهی به جغرافيای ايران

ـ آبها

ـ بيابانها

ـ اهميت و نقش جنگلها

ـ آلودگی هوا و آبها

ـ مخاطرات طبيعی

ـ جمعيت و مهاجرت

ـ گردشگری

ـ توسعه پايدا ر

فهرست کتاب جغرافيا 2

ناحيه چيست؟

زندگی در نواحی ساحلی

زندگی در نواحی کوهستانی

زندگی در نواحی گرم و خشک،گرم و مرطوب

زندگی در نواحی قطبی

سکونتگاههای شهری و روستايی

نواحی سياسی

نواحی اقتصادی

فهرست کتاب جغرافيا پيش دانشگاهی

ـ ماهيت و قلمرو جغرافيا

ـ راه و روش پژوهش جغرافيا يی

ـ کاربرد آمار در جغرافيا

ـ نقشه و فرايند تهيه نقشه از عکسهای هوايی

ـ سنجش از دور و تصاوير ماهواره ای

ـ کاربرد رايانه در آموزش جغرافيا

ـ سيستمها و مدلهای جغرافيايی

ـ نقش جغرافيا در مديريت محيط

انتظارات از همکاران (دبيران جغرافيا)

1- همکاری با طرحهای اعتباری و نظرسنجی

2- ارايه نقدهای منطقی و آ شکار نمودن ضعف برنامه های آ موزشی

3- پيشنهاد برای بهبود برنامه های درسی آينده

4- درک تقويم زمانی دفتر برنامه ريزی و تفاوت آن با واحدهای اجرا

5- تلاش در جهت ارتقاء سطح علمی و افزايش توقع از برنامه ريزان

6- تلاش در جهت تشکيل انجمن های علمی جغرافيا در سطوح مختلف

7- مشارکت در امر نگارش و تأليف تجارب آموزشی و مقالات علمی

8- درک واقعتهای پيش رو در عصر اطلاعات و ارتباطات(مدارس آينده)

دوره آموزشی کارشناسان برنامه ريزی کشور دوست و برادر افغانستان

1- در اين مرحله می بايست نسبت به ارايه درس جغرافيا تصميم بگيريم

2- چرا آموزش درس جغرافيا لازم است؟

3- هدف های آموزش جغرافيا را معين کنيم

4- رويکرد آموزش جغرافيا را معين کنيم

5- سرفصل های آموزش جغرافيا را معين کنيم

6- خداوند متعال ما را در راهی که در پيش داريم ياری نمايد . آمين

منابعی برای مطالعه بيشتر

1-چوبينه-مهدی: آموزش جغرافيا راهی نو با مشکلات بسيار(قسمت اول تاچهارم مجله رشد آموزش جغرافيا 45 تا 49 و قسمت پنجم شماره 53)

  
; ساعت ٢:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٧ اردیبهشت ۱۳۸۳