هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

ملاک هایی برای تفکیک اصطلاحات باتلاق ، تالاب، مرداب ، مانداب و ....

 

چندی قبل يکی از همکاران سوالی پرسيد که به دليل ضيق وقت فرصت نشد به طور کامل به آن سوال پاسخ بدهم . از آنجا که  ممکن است اين سوال برای ديگران هم مطرح باشد سعی می کنم پاسخی ارائه کنم که تا حدودی بتواند رفع شبهه کند.

اين همکار می پرسيد : بچه ها قادر به درک تفاوت بين اصطلاحات مرداب - تالاب- مانداب و..... نيستند  چطور اين مشکل را رفع کنيم؟

در اين قسمت برخی ملاک ها و معيار های تشخيص اين مفاهيم آمده است

 

  1. میزان و نوع پوشش گیاهی
  2. چگونگی تامین آب در محل مورد نظر ( آب می تواند از دریا ، از آب باران ، از آب های جاری ، از آب زیرزمینی و .... تامین شود.}
  3. وجود یا عدم وجود خروجی
  4. شکل، وسع و عمق
  5. کیفیت آب اعم از شور یا شیرین

 

 

باتلاق ، باطلاق ، لجزار (  marsh , swamp,morass,fen,bog,moss,mire,quagmire,)

باتلاق : کلمه ای ترکی است به معنی زمینی که آب بسیار  همیشه آنرا گل ناک دارد بدانحد که پا یا تن آدمی و ستور در آن فرو شود. . لجن زار ، مرداب .  زمینی پر گل و لای که عبور کاروان از آن مشکل بود ( فرهنگ ناظم الاطبا ء) ص 166 دهخدا.

زمینی  با آبی راکد که پای در آن فرو رود . گل زار ، لجن زار ، خلاب

زمین یا شوره زاری سخت گل ناک و سست به سبب ایستادن آب در ان که اجسام بر آن قرار نتوان گرفت و فرو روند. ص 433 دهخدا

باتلاق: یک قطعه زمین پست که به طور دائم با رطوبت اشباع می شود. ( نه مثل یک مانداب که موقتا چنین است) و معمولا بیش از حد  حیات نباتی  در آن می روید.بنابراین بین یک محیط کاملا آبی و یک مانداب است . و ممکن است به یک مانداب یا یک " خلاش " ملحق شود. یک باتلاق غالبا وقتی که یک حوضه  دریاچه ای پر می شود ، تشکیل می شود. زیرا سطح آن چنان مسطح است که جریان آبهای جاری  ( Runoff ) ناشی از آب باران خیلی آهسته است . و در خاک نمناک حیات نباتی رشد کرده و به حفظ شرایط باتلاقی کمک می کند.در ایالات متحده اصطلاح مربوط به نواحیی که تا قسمتی از جنگل پوشیده شده اطلاق می شود. با زهکشی باتلاق ها ، اراضی کشاورزی حاصلخیزی ایجاد شده است . زیرا خاک مربوطه دارای هموس زیادی است ( فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی – دکتر پریدخت فشارکی )

باتلاق . لجن زار . گنداب    Bog : زمینی که دارای خاک نرم ، مرطوب و اسفنجی است. و مقادیر زیادی خزه و سایر رویش های گیاهی دارد. این زمین ها در مناطق کم عمق و در دریاچه های راکد  و تالاب ها ایجاد شده  و به طور وسیعی  با خزه و سایر گیاهان پوشیده می شود که گاه به چنین زمین هایی باتلاق  متحرک گویند. زیرا زمین زیر پای انسان  تکان می خورد . باتلاق های مذکور گاهی در نواحی سرد کوهستانی  دیده می شوند.

باتلاق ، محل پست، مانداب ، لش آب    Marsh : جایی که در آن آب  می ایستد. و نی و علف در آن می روید.علت ماندن آب در این محیط ، نفوذ ناپذیری لایه های زیرین باتلاق و نبودن  زهکشی خوب در منطقه است . برخی از این باتلاق ها را خشک کرده  و برای کشاورزی مورد استفاده قرار می دهند. برخی از جغرافیدانان  آن را معادل کلمه   Swamp می دانند.

باتلاق ، لجن زار ، گنداب   Bog : زمینی که دارای خاک نرم ، مرطوب و اسفنجی است . فرهنگ اصطلاحات جغرافیای طبیعی – دکتر سیاوش شایان

                                                   *  *  *  *  *  * 

تالاب : محلی که آب های رودخانه ها و چشمه ها و احیانا آب باران در آنجا جمع شود و راکد بماند و به معنی آبگیر ، استخر ، برکه هم می اید . ص 1011 فرهنگ معین

 

تالاب : آبگیر و استخر را در هند تالاب می گویند. ( فرهنگ نظام ) . آبگیر و استخر و برکه ( ناظم الاطباء) استخر ( برهان ) غدیر ، کول  ص 223 دهخدا

* * * * * * 

   

مانداب  : ماندوآب ، جایی که آب آن راکد و متعفن باشد  ص 3719 معین

مانداب :  جایی که در آن آب مانده و بدبو می شود ( فرهنگستان ) ماندوآب ، مرداب ، آب راکد که مانده و بدبو شده باشد. ص 113 دهخدا

مانداب     Haff  ماندابی در دهانه رود که بر اثر وجود یک زبانه  شنی بوجود آید و عمق کمی دارد  . این کلمه در سواحل دریای بالتیک  در کنار های آلمان ، لهستان و شوروی سابق بکار می رود   Nehrung   ( شایان )

 

مانداب   Marsh  :  یک قطعه زمین تر، نرم، معمولا پست و در مواقعی  تا قسمتی یا به طور کامل در زیر آب ،  نمناکی  فوق العاده  آن به علت طبیعت غیر قابل نفوذ  خاک و زهکشی فقیر آن است . یک مثال معروف مانداب های پونتین  ( Pontine Marsh  ) ایتالیا بود که در او.ایل  سال های 1930  خشک شد  و عمدتا زیر کشت رفت. اصطلاح مربوطه غالبا  توسط مردم به طور مترادف  با باتلاق( Swamp ) به کار می رود . ( فشارکی ).

                                                              *      *      *       *       *

 

 

ادامه دارد...

  
; ساعت ۱٠:٤٧ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢ مهر ۱۳۸٥