هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

شانه دار شکارگر

 

 

 

 

Distribution of Mnemiopsis leidyi in the Caspian Sea in 2001 ( a- June; b- July; c-August; d- in October (Data of Tamara Shiganova, SIO RAS, Andrey Kamakin, CaspNIRKH)

 

 

 چندی پيش در مورد نوعی جاندار ذره بينی در دريای مازندران مطلبی شنيدم که با توجه به اهميت آن چيزی در رسانه ها و اخبار علمی در موردش گفته نشده بود. موضوع مربوط به ظهور در حال افزايش نوعی جانور ذره بينی بود که در حال افزايش بوده و ميزان پلانگتون های  اين دريا را کاهش داده است . کاهش پلانگتون ها به نوبه خود بر کاهش ماهيان کيلکا و در نيتجه کاهش ساير انواع ماهی خواهد شد. يررسی های اوليه نشان داه است که اين جاندار از تخيله آب تعادلی کشتی هايی که بين دريای سياه و دريای مازندران در حال تردد هستند به اين دريا وارد شده است . اما دشمن طبيعی آن که در دريای سياه نقش تعادلی جمعيت آن را بر عهده دارد به دريای مازندران وارد نشده است. به هر حال مطالب زيز در سايت افتاب در مورد اين ٫ديده آمده است.

مدیر گروه زیستی پژوهشكده اكولوژی دریای خزر با تاكید بر این كه در شرایط حاضر نتایج تحقیقات انجام شده در خصوص مبارزه با شانه دار مهاجم دریای خزر به حدی پیشرفت كرده كه مشخص كننده راه مناسب برای كنترل جمعیت شانه‌دار مهاجم می باشد، تصریح كرد: برای ادامه مبارزه با شانه دار مهاجم دریای خزر می‌بایست نظر مساعدت مقامات كشورهای حاشیه دریای خزر را برای معرفی شانه دار شكارگر Beroe ovata به دریای خزر كسب كرد

 

 

 

 

مهندس ابوالقاسم روحی روز یكشنبه در تشریح «مجموعه مطالعات انجام شده در خصوص مبارزه با شانه‌دار مهاجم دریای خزر» در موسسه تحقیقات شیلات ایران سخن می‌گفت، با بیان این مطلب خاطرنشان كرد: در سال ۱۳۷۸ برای نخستین بار جانداری در دریای خزر به تعداد فراوان مشاهده شد كه قبلا در دریای سیاه مشكلات زیادی را پدیده آورده بود.
این جانور كه به صورت شناور و معلق در آب دریا زندگی
می‌كند و دارای بدنی شفاف و ژله‌یی است، می تواند به طور سیری ناپذیری از جانداران معلق و پلانكتونی دیگر تغذیه كند. جانور ژله‌یی تازه وارد دارای صفحات شانه مانندی است و از این روی شانه‌دار نامیده شده و نام علمی آن Mnemiopsis Leidyi می‌باشد.
مدیر گروه زیستی پژوهشكده اكولوژی دریای خزر - وابسته به موسسه تحقیقات شیلات
ایران - تصریح كرد: این شانه دار كه می‌تواند با سرعت خیلی زیادی تولید مثل كند، اصولا موجودی دو جنسی بوده و هر شانه داری می‌تواند به تنهایی تولید مثل كرده و در مدت كوتاهی تبدیل به شش هزار شانه‌دار جدید شود.
در مدت كوتاهی این جانور به
ظاهر زیبا توانست جمعیت پلانكتون‌های دریای خزر را تحت الشعاع قرار دهد و جانورانی كه از این پلانكتونها تغذیه می‌كنند دچار فقر غذایی شده و شدیدا كاهش جمعیت پیدا كنند.
این كاهش جمعیت خصوصا در ذخایر كیلكا ماهیان خود را نشان داد و كم كم
صیادان را متوجه كاهش صید خود كرد.
روحی افزود: مؤسسه تحقیقات شیلات ایران كه
به طور مرتب مشغول اندازه‌گیری و پایش میزان و وضعیت صید كیلكا می‌باشد نیز متوجه تغییرات جدی در محیط زیست دریای خزر در اثر حضور فعالانه این شانه دار مهاجم شد.
در مطالعات اولیه، گونه این جانور مهاجم مشخص شد و با بررسی تاثیرات حضور آن بر
روی محیط زیست دریای سیاه، نقش تعیین كننده این شانه دار در كاهش صید روشن شد. در مرحله بعد روش برخورد با این مشكل مورد بررسی قرار گرفت

 

 

در ابتدا با وجودی كه تاثیر آن مشهود بود، شركت كنندگان در نخستین جلسه كارشناسی گروه مشاوران شانه دار مهاجم دریای خزر كه توسط برنامه محیط زیست دریای خزر در باكو جمهوری آذربایجان تشكیل شد، بر این اعتقاد بودند كه تا زمانی كه میزان زی توده شانه دار به دو كیلوگرم در متر مربع نرسد هنوز نمی‌توان، گفت كه میزان آن در حد خطرناك است.
با
گذشت یك سال میزان آن از حد تعیین شده گذشت و ضرورت انجام اقدام لازم برای كنترل جمعیت شانه‌دار مهاجم در جلسه بعد این گروه مورد تاكید قرار گرفت و مقرر شد كشور روسیه راه‌های مبارزه با این جانور را بررسی كرده و حمایت‌های لازم نیز توسط برنامه محیط زیست دریای خزر ارائه شود. وی خاطرنشان كرد: در مطالعاتی كه در دریای سیاه انجام شد مشخص شد كه امكان مبارزه شیمیایی و یا مكانیكی وجود ندارد.همچنین برای مبارزه باكتریایی و یا انگلی با این جانور نیاز به اطلاعات زیادی وجود دارد كه در دسترس نبوده و ممكن است خطراتی را متوجه محیط كند.
تنها راهی كه دانشمندان حاضر
در جلسه دریای سیاه و نیز در نخستین جلسه گروه مشاوران شانه دار در برنامه محیط زیست دریای خزر با آن موافقت داشتند مبارزه بیولوژیك از طریق یك جاندار شكارگر بود.
به گفته روحی، در اقیانوس اطلس كه زیستگاه طبیعی شانه دار مهاجم دریای خزر است،
علاوه بر چند گونه ماهی، شانه‌دار شكارگری به نام Beroe ovata نیز از شانه‌دار مهاجم تغذیه می‌كند.
وی خاطرنشان كرد: از جمله موفق‌ترین ماهیانی كه از
Mnemiopsis Leidyi تغذیه می‌كنند می‌توان از كره ماهی نام برد این ماهی هم خانواده ماهی حلوا سفید خلیج فارس است. همه این ماهیان در كنار پلانكتون‌های دیگر از شانه دار تغذیه می‌كنند.به عبارتی تغذیه آنها از شانه دار به طور غیر انتخابی است، همچنین امكان سازگار كردن حلوا سفید از شوری خلیج فارس (۳۷ ــ۴۲ گرم در لیتر) یا كره ماهی از شوری ۳۵ گرم در لیتر اقیانوس اطلس به شوری دریای خزر (كمتر از ۱۳ در لیتر) بسیار بعید است.
از طرف دیگر به علت غیر انتخابی بودن تغذیه آن امكان
مؤثر بودن آن در كاهش جمعیت شانه‌دار كم ارزیابی می‌شود به همین دلیل كارشناسان گروه مشاوران شانه دار در برنامه محیط زیست دریای خزر نظر به استفاده از Beroe ovata، بعد از انجام مطالعات لازم دادند.
مدیر گروه زیستی پژوهشكده اكولوژی
دریای خزر تصریح كرد: به زودی مشخص شد كه تحقیق انجام شده توسط روس‌ها ناموفق بوده و امكان زنده ماندن جانور شكارگر Beroe ovata در شوری دریای خزر را فراهم نكرده است. این بار محققان مؤسسه تحقیقات شیلات ایران دست به كار شدند و با انتقال آن به آزمایشگاه موجود در پژوهشكده اكولوژی دریای خزر در ساری موفق به سازگار كردن آن با شوری كم آب دریای خزر شدند.
در این موقع نظرها و امیدهای منطقه برای تحت كنترل
در آوردن این جانور مهاجم همه معطوف به ایران شده و حمایت تكنیكی برنامه محیط زیت دریای خزر نیز این مطالعات را موثرتر كرد.
به گزارش ایسنا،كم آب دریای خزر (۱۳
گرم در لیتر) نسبت به شوری دریای سیاه (۲۸ گرم در لیتر) كارشناسان مؤسسه تحقیقات شیلات ایران با همكاری كارشناسان بین‌المللی در مورد توانایی تغذیه آن شانه‌دار مهاجم دریای خزر مطالعه كردند.
نتیجه این تحقیقات روشن كرد كه نرخ تغذیه آن از
شانه دار مهاجم دریای خزر مشابه نرخ تغذیه آن در دریای سیاه است.
روحی با اشاره
به این كه ورود Beroe ovata به دریای سیاه باعث كاهش چشمگیر و كنترل جمعیت شانه دار مهاجم در دریای سیاه شده و صید ماهیان ریز پلاژیك (مشابه كیلكا) در آن دریا مجددا رونق گرفت، اظهار داشت: انتظار می‌رود Beroe ovata در خزر نیز مثل دریای سیاه به طور مؤثر جمعیت شانه‌دار مهاجم را كاهش دهد.
وی افزود: مطالعات دیگری بر روی
تكثیر مصنوعی Beroe ovata در آب دریای خزر انجام شد نشان داد با وجودی كه امكان استحصال تخم و لارو میسر شده است ولی رشد لاروها مقدور نیست.
از آنجا كه تكثیر
مصنوعی این جانور در آب دریای سیاه نیز تاكنون به نتیجه نرسیده است، می‌توان نتیجه‌گیری كرد كه عدم امكان تكثیر مصنوعی آن به معنی وجود خلاء اطلاعاتی در مورد نیازمندی‌های لارو این جانور می‌باشد كه باعث تلف شدن لاروها می‌شود.
روحی
خاطرنشان كرد: در این مقطع جهت بحث و تبادل نظر با كارشناسان و صاحب نظران داخلی در مورد شانه دار مهاجم دریای خزر در ۲۹ و ۳۰ شهریور ۱۳۸۱ همایشی در سطح ملی در ساری برگزار شد و نتایج تحقیقات تا آن زمان در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت.
نتایج
این مطالعات در جلسه بعدی گروه مشاوران شانه‌دار برنامه محیط زیست دریای خزر مطرح شد و مورد استقبال قرار گرفت.
در این جلسه مقرر شد در زمینه امكان تغذیه
Beroe ovata از پلانكتون‌های خزر و امكان انتقال باكتری و یا انگل به همراه Beroe ovata به این دریاچه ررسی شود.
همچنین گزارشی در مورد تاثیرات احتمالی زیست محیطی
معرفی Beroe ovata به دریای خزر تهیه شد و در آن با استناد به تحقیقات انجام شده در ایران و سایر كشورهای مشخصا مطرح شد كه معرفی این گونه به دریای خزر در كنترل جمعیت شانه دار مهاجم تاثیرگذار بوده و خطری برای اكوسیستم این دریا نخواهد داشت.
به
گفته این پژوهشگر، به همین منظور مطالعاتی در پژوهشكده اكولوژی دریای خزر انجام شد كه در نتیجه آنها مشخص شد كه Beroe ovata از جانداری به غیر از شانه داران تغذیه نمی‌كند و باكتری‌های آن در دریای خزر حضور دارند و جدید نیستند؛ همچنین انگل‌های Beroe ovata، در فرایند سازگار كردن آن با شورای دریای خزر به علت كاهش شوری از بین می‌روند. وی خاطرنشان كرد: نتایج حاصل از این مطالعات در نخستین نشست فنی منطقه‌یی بررسی امكان معرفی Beroe ovata به دریای خزر كه در تهران در اسفند ۱۳۸۲ مشتركا توسط برنامه محیط زیست دریای خزر و مؤسسه تحقیقات شیلات ایران تشكیل شد، ارائه شد و دانشمندان شركت كننده، در قطعنامه نشست اظهار داشتند كه این جانور خطری برای اكوسیستم‌های دریای خزر نداشته و می‌تواند برای تحت كنترل در آوردن شانه‌دار دریای خزر مورد استفاده قرار گیرد.
روحی تصریح كرد: در شرایط حاضر نتایج تحقیقات
انجام شده در حدی پیشرفت كرده كه مشخص كننده راه مناسب برای كنترل جمعیت شانه دار مهاجم است. همچنین با برپایی نشست‌های علمی در سطح كشور و منطقه اطلاع رسانی تا حدودی انجام شده است. برای ادامه راه مبارزه با شانه دار مهاجم دریای خزر می‌بایست نظر مساعدت مقامات كشورهای حاشیه دریای خزر را برای معرفی شانه دار شكارگر Beroe ovata به دریای خزر كسب كرد. وی با بیان این كه این مهم می‌بایست با همكاری برنامه محیط زیست دریای خزر و كمیسیون منابع زنده دریای خزر و وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، عملی شود، تصریح كرد: بعد از موافقت دولت‌های حاشیه دریای خزر معرفی Beroe ovata به دریای خزر می‌بایست از راه معرفی در ایران، روسیه و آذربایجان اقدام كرد.
موضوع معرفی این جانور به دریای خزر به نظر ساده می‌رسد ولی مطالعات و
بررسی‌های زیادی را در بر می‌گیرد و بعد از معرفی، پایش و بررسی تاثیرات آن بسیار ضروری می‌باشد

برای مطالب بيشتر به آدرس نيز مراجعه کنيد

http://www.caspianenvironment.org/biodb/eng/zooplankton/Mnemiopsis%20leidyi/main.htm

 

 

  
; ساعت ۱۱:۳٩ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٢٢ خرداد ۱۳۸٥