هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

روزنه ای بالای پامير

 

روزنه ای بالای پامير

 

 

 

این مرکز اپتیک الکترونیکی از اول بد شانس بوده است. کار ساختش را در سال 1979 شروع کرده بودند اما برنامه به چه صورت بوده است. به خاطر وضعیت جغرافیایی جایی که انتخاب شده بود در ارتفاعات کوههای تاجیکستان کم نظیر بود. بر روی آن تقریبا تمامی مدارهای ماهواره ای نظامی یا عادی که تا بحال فرستاده به فضا شده اند ردیابی می شوند. همچنین در تاجیکستان 300 روز در سال روزهای آفتابی بدون ابر است. دقیقا هامانجا در ارتفاع 2400 متر نزدیکهای سد نورک در زمان شوروی سابق تصمیم گرفته شد سیستم اپتیکی اوکنا ( روزنه ) نصب شود. این سیستم وظیفه داشت بر تمامی ماهواره ها نظارت و از مدارهای آنها باخبر و آنها را طبقه بندی کنند.

برای این کار هزینه های زیادی خرج شده بود در کوهها جاده ساخته شدند و هزارها تن بار به ارتفاعات پامیر رسانده شد ولی در اوائل سالهای 1990 که مرکز تقریبا آماده کار شده بود در تاجیکستان جنگ داخلی شروع شده بود. البته این یک داستان دیگری است; که .چطور تمامی این سالها. با تمامی زحمات مرکز اوکنا از بین نرفت و ماند بازسازی شد – و تجهیزات پیشرفته در آن نصب شدند و شروع به وظایف نظامی خود کرد. اما امروز این مرکز برای روسیه و کشورهای مشترک المنافع چه اهمیتی دارد.

از دوشنبه جاده آسفالتی از میان دشتهای پر از پنبه می گذرد و به شهر نورک می رسد و بعد از عبوراز دو گردنه به یگان ویژه فضایی روسیه میرسد. هرچند که جنگ داخلی در تاجیکستان پایان یافته اما همراه ما یک دستگاه نفربر با نیروهای ویژه روسیه هستند که وظیفه آنها مواظبت از مرکز نظامی اوکنا است.جاده کوهستانی همیشه ناامن است مخصوصا که مرز تاجیکستان و افغانستان خیلی نزدیک باشد

اکنون صعود به پایان میرسد و جلوی ما مثل اهرامهای فرعون گنبدهای نقره ای رنگ مرکز اپتیکی نظامی مشاهده می شوند. در دورنمای کوهستانی این گنبدها مثل فضاپیماهای بیگانه ها که از فضا آمده اند به نظر می رسند. کنار آنها ساختمان اصلی فرماندهی قرار گرفته است
 
در پایگاه فرماندهی همه چیز آرام پیش می رود. اینجا همه چیز فرق می کند. برای بدست آوردن وضعیت هدف، نه دستورات بلندی صادر و نه رفت و آمد زیاد می شود. تمامی افسران حدودا هشت نفر در جای خود پشت میزهای کامپیوتر در حال انجام وظیفه هستند. در مونیتورها چه چیزی را می توان دید ؟ میتوانیم راه شیری – سایه زمین و ستاره های دنباله دار را مشاهده نمائیم ولی در نماهای دیجیتالی. بر روی دیواره های سالن ساعتهایی نصب شده اند به زمانهای مسکو– دوشنبه و به وقت گرینویچ هم دیده می شوند. از همینجا تمامی دستورات لازم جهت باز یا بسته کردن تلسکوپها و تنظیم آنها برای هدف فضایی مورد مطالعه انجام می گیرند.

سرهنگ وادیم موروزوو فرمانده قسمت اپتیک الکترونیکی این پایگاه با سربلندی می گوید : مجموعه ما از چند نوع ایستگاه اپتیک الکترونیکی و دو مرکز هدایت کننده آنها تشکیل شده است. درخصوص دستگاههای فضاپیما باید بگویم که آنها در مدارهای خاص خود بستگی به نوع کاری که از آن بهره برداری می شود قرار می گیرند. اگر بالفرض ماهواره ارتباطی یا اکتشافی رادیو تکنیکی است در مدار- گئوستاسیوناریان –در چهل هزار کیلومتری جا می گيرد.اگر ماهواره هدایت گر باشد دربیست هزار کیلومتری اگر ماهواره اکتشافی اپتیکی –در نهصد کیلومتری قرار می گيرد و همه آنها را ما باید منظم مشاهده و همراهی کنیم.

خیلی جالب است اما تمامی ماهواره هایی که در انواع مدارها قرارگرفته باشند دیر یا زود به تور مرکز می افتند این امر به دلیل تغییرعرض و طول جغرافیایی آنها صورت می گیرد.

در بعضی موارد هم پیش می آید که ماهواره های ما در فضا گم می شوند سیستم های ارتباطی آنها دچار مشکل می شوند. آنوقت برای جستجوی آنها کارشناسان مرکزتقاضای کمک و راهنمایی از مراکز فضایی دیگر می کنند. برای اینکارهمیشه سیستم اپتیک باید درست کار کند چون در ارتفاعات کوهستان تغییراتی آب و هوایی زیادی بوجود می آید و چکار باید کرد که از نشستن شبنم و سرما یا گرما جلوگیری شود ؟ برای این امر کارشناسان گنبدهای تلسکوپها را از فلز مخصوص ساختند و روی آنها کف ریختند و کف را پوشیده از ورقه های سبکی کردند که قابلیت انعکاس نور را داشته باشند. در نتیجه یک نوع فلاکس کره ای شکل با قطر 25 متر که نه گرما و نه سرما بر روی آن اثر می کند بوجود آمد.

هنگام روزاصلا نباید گنبدها باز شوند چون این امر به سیستم گیرنده اثر منفی میرساند همچنان سیستم لنزها را چند مدت یکبار باید تمیز کرد که آنها هم مشکلات خاص خود را دارند. به این دلیل کارشناسانی که به این مرکز اعزام می شوند خیلی سخت در دانشگاههای فضایی و هوایی ازمایش و کنترل می شوند. برنامه نویسانحسابرسان – ریاضی دانان – مهندسان و غیره خیلی جدی آزمایش می شوند و ستوانهایی که تحصیلاتشان در آن دانشگاهها به پایان رسیده است اصلا بدشان نمی آید به پامیر اعزام شوند چون روزنه ای است در صعود پله پیشرفت کاری.

اوکنابا توانايی بیش ازحد لازم اندازه لازم ساخته شده است و سیستمی با کاربرد عمومی هم میباشد بطور مثال این سیستم توانایی پیدا کردن توپی را با قطر یک متر در فاصله دهها هزار کیلومتر در فضا را داراست. باور آن کمی سخت به نظر می آید.

سرهنگ وادیم موروزوو فرمانده یگان اوکنا می گوید : درجهان سیستمی مثل مال ما دیگر وجود ندارد. درست است بعضی جاهها آمریکائیان از ما جلو زده انداما هنوز سیستمی با توانايی اوکنا را ندارند.

راجع به پائین بودن هزینه های این سیستم هم باید گفت که در وضیعت کمپلکس کاری مصرف سوخت برق و گازوئیل بسیار پائینی را دارد و همچنین کمپلکس اوکنا برای آزمایشات دستگاههای فضاپیما- دیده بانی اکولوژیکی فضا - کنترل زباله های فضایی قابل استفاده می باشد. به این فکر کنید امروزه در مدارها از 30000 تا 70000 وسیله مختلف در حال حرکت می باشند که خطری جدی برای فضاپیماها هستند.

باید به صحبت های فرمانده هم اضافه کرد که در آمریکا کارهای که در بالا ذکر شده اند توسط سیستم الکترواپتیک زمینی که از چهار ایستگاه که در طول خط استوا ( آمریکا – جزایر دیگو گارسیا – کره جنوبی – جزایر هاوایی ) قرار گرفته اند به انجام میرسد. در حال حاضر بیش از سی کشور جهان دارای برنامه های فضایی دولتی می باشند و حدودا بیست تا از آن کشورها می توانند وسائل فضاپیمایی خود را به فضا بفرستند که فقط فضاپیما های نظامی را شامل نمی شود. نتیجه پیشرفت زمینه های فضایی خیلی زیاد هستند – اکتشافات – ارتباطات – هدایت و غیره شامل آن نتیجه ها می باشد. در زمان جنگ در عراق آمریکائیان اگر از گروه فضاپیماهای نظامی خود استفاده نمی کردند نمی توانستند حتی یک قدم هم بردارند به نیروهای آمریکایی توسط دهها فروند فضاپیما جاسوسی هدایت می شدند.

اما مشکلات زیادی در این زمینه وجود دارند. امروز در فضا جا دارد کم کم تنگ می شود. آن بالا در حال حاضر صدها فضاپیما و ماهواره در حال پرواز هستند که برای امنیت فضاپیماهای سرنشین دار خطر جدی به حساب می آیند. کنترل دستگاههای فضاپیماهای نظامی باید خیلی دقیق صورت گیرد.

پیشگیری شرایط پیش بینی نشده از وظایف مراکزی نظیر اوکنا هم می باشد. همه این موارد در صورتی امکان پذیر می باشد که سیستم های کنترل فضا دقیق و پشرفته در اختیار داشته باشیم که تکنولوژی جدید در آنها بکار رفته باشد. و ما آن سیستم را داریم! اما تجهیزات امروزی با پیشرفت علم خیلی زود قدیمی می شوند به این دلیل اگر روسیه می خواهد همچنان دولت بزرگ فضاپیمایی بماند باید از امروز به روز فردا نگاه بیاندازد. که مبنی بر اظهارات رئیس جمهور قدیمی آمریکا ال. جانسون : هر کس که در فضا رهبری می کند دارنده جهان است.

البته ما نمی خواهیم دارنده جهان باشیم اما باید دفاع خوبی داشته باشیم در برابر فضا و همچنان در برابر کسانی که این اظهارات را استفاده می کنند

 

به نقل از روسيه نيوز با اندکی دخل و تصرف به منظور استفاده علمی

  
; ساعت ٤:٥٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٦ فروردین ۱۳۸۳