هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

تسونامي‌(سونومي) چيست؟

 

در زلزله بزرگ قرن كه هشت و نه دهم ريشتر قدرت داشت ، تاكنون ۱۴۰ هزار نفر در كشورهاي‌ حاشيه اقيانوس هند براثر امواج تسونامي‌ حاصل از زلزله جان باخته اند. اما تسونامي‌ چيست ؟ به گزارش پايگاه اينترنتي‌ راديو آلمان ، لغت Tsunamiاز زبان ژاپني‌ منشا مي‌گيرد و يك واژه اختصاصي‌ براي‌ توصيف امواجيست ، با طول موجي‌ عظيم ، كه بر اثر اعمال نيروهاي‌ ناگهاني‌ بر آب، بوجود مي‌آيند. اين لغت ، از زبان ماهيگيراني‌ گرفته شده است كه ، پس از صيد ماهي‌، به بنادر محل سكونت خود بازگشته و جز نابودي‌ و خرابي‌، چيزي‌ را مشاهده نمي‌- كردند، اگر چه آنها، سوار بر قايقهاي‌ خويش در دريا، موجي‌ را نديده بودند. به گزارش اين پايگاه اينترنتي‌ يك تسونامي‌، ممكن است ، بر اثر وقوع زمين لرزه ، لغزش قطعات پوسته زمين ، بروز آتشفشان در عمق درياها، انفجارهاي‌ اتمي‌ يا حتي‌ برخورد شديد يك شهاب، بر پوسته زمين در عمق اقيانوس ، بوجود آيد. اين گونه امواج ، همچنين مي‌توانند، بر اثر جابجا شدن توده هاي‌ عظيم گل در عمق دريا، يا تغييرات جوي‌ توليد شوند. آنها قادرند، با سرعتي‌ به ميزان ۱۰۰۰ كيلومتر در ساعت گسترش يابند و كل مساحت يك اقيانوس را در برگيرند، امواج تسونامي‌، گاهي‌ در سواحل دريا به ارتفاع ۳۰ متري‌ مي‌رسند و طولي‌، برابر با۳۰۰ كيلومتر دارند. همانطور كه گفتيم ، اين امواج ، بر اثر يك ضربه ناگهاني‌،در عمق اقيانوس به وجود مي‌آيند كه ، توده هاي‌ آب را، از توازن خود خارج مي‌سازند و انرژي‌ آن را، بصورت يك موج غول آسا گسترش مي‌دهند. براي‌ مثال، همين اثر را، مي‌توان زماني‌ مشاهده كرد كه ، از سمت پايين ، ضربه اي‌ را به يك سطل حلبي‌ محتوي‌ آب وارد مي‌سازيم ، تفاوت امواج تسونامي‌ با امواج توليد شده توسط نيروي‌ باد اين است كه ، حركت تسونامي‌، همچنين در عمق اقيانوس نيز وجود دارد. تا زمانيكه يك تسونامي‌، از اعماق اقيانوس عبور مي‌كند، فاصله قله يك موج تا موج بعدي‌،۱۵۰ كيلومتر يا حتي‌ بيشتر مي‌باشد، اما دامنه اين امواج ، تنها چند دسيمتر است . به همين دليل، نشاني‌ از اين امواج پر قدرت ، در سطح اقيانوس به چشم نمي‌خورد اما به محض اينكه ، تسونامي‌ به آبهاي‌ كم عمق ساحلي‌ نزديك مي‌شود، سرعت آن كاهش يافته و دامنه آن ، افزايش مي‌يابد. شكل كرانه هاي‌ ساحلي‌، فرم جزاير منطقه و يا دهانه رودخانه ها و خليج ها بر قدرت و شكل تسونامي‌، تاثير مي‌گذارند و آنرا تغيير مي‌دهند. بگونه اي‌ كه اين امواج ، به مدي‌ تبديل مي‌گردند كه ، به سرعت ، ارتفاع گرفته و با قدرت ، فرود مي‌آيد، آنها گاهي‌ بصورت يك سري‌ از امواج در هم شكننده ، و گاهي‌، در قالب تنها يك موج عظيم سيلابي‌ بروز مي‌كنند. در منطقه اقيانوس آرام ، بطور متوسط هر سال، تقريبا دو تسونامي‌ نابود كننده بوجود مي‌آيد، اما امواجي‌ از اين قبيل، كه بتوانند سراسر اقيانوس هند را به طغيان درآورند كمتر رخ مي‌دهد. تسونامي‌ها مي‌توانند هر جايي‌ كه يك ضربه ناگهاني‌، توازن توده هاي‌ آب را از ميان مي‌برد، بوجود مي‌آيند، حتي‌ در درياچه ها. اما اين مسلم است كه در آبهاي‌ گسترده تر و اقيانوسها، تسونامي‌ ها، اثرات وحشتناكتري‌ را از خود برجاي‌ مي‌گذارند. اينكه زمين لرزه ها در اعماق اقيانوس ، كي‌ به وقوع مي‌پيوندند را، به زحمت ميتوان پيش بيني‌ كرد، به نسبت اينكه ، محل بروز اين زلزله ها، در چه فاصله اي‌ از سواحل قرار دارد، گاهي‌ وقت بيشتر، و گاهي‌ زمان كمتري‌، براي‌ تخليه مناطق مسكوني‌ در اختيار مقامات مسوول قرار دارد. در عين حال اعلام خطرهاي‌ اشتباه مي‌توانند، عواقب وخيمي‌ داشته باشند به اين علت كه ، ساكنان مناطق مزبور، ديگر اين هشدارها را جدي‌ تلقي‌ نمي‌ كنند. به همين دليل، در اقيانوس هند، سيستم هاي‌ دقيقي‌ براي‌ ثبت و اعلام خطر، بكار گرفته مي‌شوند و به همراه آنها، تيمي‌ از متخصصان زلزله شناسي‌، مراقب اوضاعند. به محض بروز زمين لرزه اي‌، با شدت ۷ درجه در مقياس امواج دروني‌ زمين (ريشتر)، مركز هشدار تسونامي‌، دراقيانوس آرام ، دست بكار شده و اين خبر را به اطلاع مسوولان امر مي‌رساند. سپس ، دانشمندان تلاش مي‌كنند پيش بيني‌ كنند كه ، آيا خطر بروز يك تسونامي‌، وجود دارد، يا نه و مسير احتمالي‌ آن چگونه خواهد بود. پس از آن است كه ، از مردم مناطق تحت خطر درخواست مي‌شود به مناطق مرتفعتر بگريزند. براي‌ اينكه خسارات امواج تسونامي‌، هر چه بيشتر محدود شود، كارشناسان امور زلزله در سراسر زمين ، دستگاههاي‌ لرزه نگار خود را در اعماق اقيانوسها كار گذاشته اند، اما متاسفانه اقيانوس هند به اين دستگاهها مجهز نيستند. علمي‌/ ۲۸۱۲ .۱۴۱۸

منبع: خبرگزارى ايرنا

 

 

  
; ساعت ۳:۱٧ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳ دی ۱۳۸۳