هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

اخبار مربوط به زلزله

کمربنددردناک زلزله، حلقه آتش سرد

زمين ، کره اي است به شعاع 6400 کيلومتر که تنها بخش جامد آن ، لايه خارجي آن با ضخامت 5 تا 15 کيلومتر است. اين لايه خارجي که پوسته خوانده مي شود، همان زمين آشنايي است که هر روز روي آن راه مي رويم.
برخلاف ديگر سيارات منظومه شمسي مانند مريخ ، پوسته زمين يکدست و يکپارچه نيست ، بلکه صفحات سنگي زيادي تشکيل شده است که روي مواد خميري گوشته شناورند.
اين صفحات که به صفحات تکتونيکي مشهورند، در مرز خود با صفحات ديگر تلاقي پيدا مي کنند و معمولا نسبت به يکديگر حرکت مي کنند.
در سال ، اين صفحات چند سانتي متري حرکت مي کنند و همين موجب مي شود انرژي زيادي در همين مرزهاي تلاقي ذخيره شود، اما بعضي وقت ها اين انرژي ذخيره شده آزاد مي شود، انرژي به صورت امواج مکانيکي در راستاي مرز صفحه ها حرکت مي کند و زلزله روي مي دهد. به همين سادگي!
مرز اين صفحات در روي زمين ، ناحيه مشخصي را تشکيل مي دهد که نام کمربند زلزله را به خود گرفته است. اغلب نواحي اين کمربند در کف اقيانوس ها واقع شده است ، ولي بخشي از آن هم از نواحي خشکي عبور مي کند که هر سال ، زلزله هاي بعضا ويرانگري را هم در اين نواحي شاهد هستيم.
کشور ما هم متاسفانه روي اين کمربند زلزله قرار گرفته است ، البته برخي نواحي مرکزي از اين پديده طبيعي در امان هستند، اما نواحي ديگر بخصوص نيمه شمالي کشور در معرض خطر زلزله قرار دارد.
اغلب اين لرزه ها، شدت کمي دارند و فقط دستگاه هاي حساس لرزه نگاري آنها را ثبت مي کنند، اما بعضي وقت ها انرژي زيادي آزاد مي شود و پديده اي ويرانگر روي مي دهد در چنين شرايطي است که پديده هايي مانند زمين لرزه هاي رودبار و منجيل ، بم و زلزله اخير ژاپن را شاهد خواهيم بود.
درباره شدت يک زلزله مقياس هاي مختلفي وجود دارد، ولي مشهورترين آنها، مقياس امواج دروني است که به افتخار مبدع آن ، ريشتر نام گرفته است.
اساس آن بر پايه بيشينه ارتفاع نموداري است که دستگاه لرزه نگار ثبت مي کند. اصولا مقياس هاي زلزله همگي لگاريتمي هستند.
به عنوان مثال ، اگر در فاصله ثابتي از مراکز زلزله قرار داشته باشيم ، زلزله 5 ريشتري 10 بار بزرگتر از زلزله 4ريشتري است.
البته اين درباره انرژي آزاد شده در زلزله درست نيست و انرژي با ضريب 32 افزايش مي يابد.

زلزله هاي مشابه ، تلفات متفاوت
معمولا هر سال شاهد چند زلزله شديد هستيم که بعضا با تلفات انساني بسياري نيز همراه اند. زلزله سال گذشته شهرستان بم که به کشته شدن 40 هزار نفر و زخمي شدن حدود 50 هزار نفر منجر شد، نتيجه زلزله اي با قدرت 6/6 ريشتر بود که در عمق 10 کيلومتري زمين به وقوع پيوست.
عامل اين زمين لرزه ، تنش هاي ناشي از حرکت رو به شمال صفحه عربستان به سوي صفحه اروسيا بود. بد نيست بدانيد سرعت حرکت اين صفحه تنها 3سانتي متر بر سال است.
بعدازظهر شنبه دوم آبان ، حوالي ساعت 6بعدازظهر به وقت محلي ، زمين لرزه اي با قدرت 6/6 ريشتر در منطقه مرکزي جزيره ژاپن روي داد.
اين زمين لرزه که از عمق 16 کيلومتري زمين شروع شد، از نظر شدت بسيار مشابه زمين لرزه شهر بم است و با وجود آن که تاکنون هزار و پانصد پس لرزه نيز روي داده است بعضا قدرتي معادل 5 ريشتر داشتند، تعداد کشته ها اندکي از 30 نفر بيشتر است ؛ که تعدادي از آنها، سالخوردگاني بوده اند که بر اثر شوک وارده از پس لرزه ها و ترس دار فاني را وداع گفته اند.
در ژاپن سالانه هزار زمين لرزه روي مي دهد که دليل آن ، موقعيت اين جزيره در ميان حلقه اي از مرزهاي صفحات فعال پوسته است که اقيانوس آرام را احاطه کرده اند و به حلقه آتش مشهور شده اند.
آمار بسيار پايين تلفات زلزله ژاپن در مقايسه با کشورمان بسيار تعجب برانگيز است. برخي مطبوعات داخلي براي آن که اين موضوع زياد توي چشم نزند، آمار تلفات را به صورت چند هزار کشته و مجروح منعکس کردند، ولي به راستي دليل اين تفاوت زياد بين تلفات اين دو کشور چيست؟
بد نيست پيش از پاسخگويي ، پيش بيني زلزله 2 شهر تهران و توکيو، پايتخت هاي ايران و ژاپن نيز نگاهي بيندازيم. توکيو، شهري است به مساحت 2 هزار کيلومترمربع که 12 ميليون نفر را در خود جاي داده است.
در اين شهر، 5/1 ميليون خانه وجود دارد که پيش از سال 1360 و تدوين آيين نامه ساختمان هاي ضد زلزله ساخته شده اند. بررسي هاي تاريخي نشان مي دهد. در اين منطقه هر هفتاد سال ، زلزله بزرگي روي مي دهد و باتوجه به آن که آخرين زلزله اين شهر در سال 1923 روي داده است ، 70 درصد احتمال دارد در 30 سال آينده زلزله اي به بزرگي 7 ريشتر روي دهد.
تخمين ژاپني ها نشان مي دهد چنين زلزله اي بيش از 7 هزار نفر کشته و 160 هزار نفر زخمي بر جاي خواهد گذاشت : يک درصد خسارت انساني در ميان 12 ميليون نفر. اين در حالي است که تهران با يکهزار کيلومترمربع مساحت و حداکثر جمعيت 11 ميليون نفر، در صورت وقوع زلزله اي با شدت 7ريشتر، نزديک به 2 ميليون نفر تلفات لحظات نخستين دارد و اين تازه جداي از تلفات ثانويه اي است که معمولا بر اثر آتش سوزي ، بيماري ها، تاخير در کمک رساني و موارد از اين دست افزايش مي يابد.
عوامل ديگري هم جداي از قدرت زلزله در ميزان تلفات انساني موثر است ، مانند ساعت وقوع زلزله که در شب و روزش ، هم موقعيت انسان ها متفاوت است و هم تراکم جمعيت ، ولي اين عوامل هرگز نمي تواند تفاوت ميان يک درصد و 20درصد را توجيه کند.
آمار تلفات انساني زلزله هاي ژاپن پايين است ، چون مردم و مسوولان آموخته اند چگونه بايد در برابر بلاياي طبيعي واکنش نشان دهند و از خود محافظت کنند.
اوج اين ايمني در قطارهاي فوق سريع شينکانسن روي داد که زلزله اي با اين شدت تنها موجب خارج شدن اين قطار (که با سرعت 500 کيلومتر بر ساعت حرکت مي کرد) از ريل شد و به يکصد مسافر آن آسيبي جدي وارد نيامد.
ژاپن کشوري است که مدام در معرض تاخت و تاز بلاياي طبيعي است. طوفان هاي عظيم اقيانوس سواحل ژاپن را درهم مي کوبند، سيلاب ها و طغيان روده ها موجب آب گرفتگي شهرها مي شود و زلزله هم هرچند وقت يکبار همه چيز را تکان مي دهد.
با تمام اين اوصاف ، ژاپن هنوز قدرت دوم اقتصاد جهان است و حتي اين زلزله هاي شديد نتوانسته تزلزلي در اقتصاد اين مملکت به وجود آورده. متاسفانه مردم ما چنان که بايد و شايد، نياموخته اند در برابر حوادث چگونه از خود محافظت کنند، ولي اگر بسرعت بجنبيم و چگونگي مقابله با حوادث طبيعي را بياموزيم ، مي توانيم همانند ژاپني ها از تلفات شديد انساني بکاهيم.

 

  
; ساعت ۱۱:٠٥ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٦ آبان ۱۳۸۳