هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

دلايل اهميت خليج فارس۱

اين مطالب از روزنامه ايران سه شنبه ۳۰ تير ماه ۸۳  شماره ۲۸۵۸گرفته شده است.

 خليج فارس همواره يكى از مهمترين مناطق جهانى از نظر ژئوپوليتكى و ژئواستراتژيكى بوده كه برخى از دلايل آن چنين است:

 ۱ـ در بازرگانى دريايى جهانى اهميت زيادى دارد، چون آسيا را به اروپاو آفريقا وصل مى كند.

 ۲ـ بزرگترين و مهمترين انبار انرژى دنياست. دكتر «عبدالناصر همتى » استاد اقتصادانرژى دانشگاه تهران در تبيين اهميت خليج فارس مى گويد: «ميزان مصرف نفت خام جهان در ۱۰ سال آينده حدود ۹۰ميليون بشكه در روز پيش بينى شده است... از آنجا كه پيش بينى شده است عرضه نفت خام از سوى كشورهاى غيرعضو اوپك طى ۱۵سال آينده كاهش يابد تأمين افزايش تقاضاى نفت خام به عهده كشورهاى عضو اوپك است.» از ۱۱كشور عضو اوپك ۶كشور (ايران، عراق، كويت، قطر، عربستان و امارات) در منطقه خليج فارس واقع شده اند. از سوى ديگر، براساس ارزيابى وزارت انرژى آمريكا در سال۲۰۲۰ توليدنفت خام كشورهاى حوزه خليج فارس به ۴۲‎ميليون بشكه در روز و صادرات آنها به ۳۷ميليون بشكه در روز مى رسد كه به ترتيب معادل ۳۸درصد و ۵۶درصد كل توليد و صادرات دنيا خواهد بود.

 ۳ـ بنا به گفته «لوئيس وپكس» زمين شناس شركت «استاندارد اويل نيوجرسى» در خليج فارس ۴۰هزار مايل مربع مناطق زيردريايى بسيار غنى نفتى و ۲۱درصد زمينهاى زيردريايى غنى دنيا وجود دارد. ۴ـ برخى از معادن كرانه هاى خليج فارس و فلات قاره و جزاير عبارتند از: خاك سرخ، نمك، سنگ شيشه، گوگرد، زرنيخ، سرب، مس، آهن، قلع، كلر، منگنز، زاج، جيوه و كروميت، ماهى، مرواريد و مرجان نيز منابع ثروت ديگرى در خليج فارس هستند.

 ۵ـ تنگه هرمز مهمترين گذرگاه نفتى جهان است، چون در صورت قطع صدور نفت از اين راه ـ حتى براى مدتى كوتاه ـ حيات اقتصادى كشورهاى صنعتى و همچنين صادركنندگان حاشيه خليج فارس به خطر مى افتد.

 

دلايل تعلق خليج فارس به ايران

 ۱ـ از نظر تاريخى اسناد ومدارك زيادى درباره پيشينه تاريخى نام خليج فارس وجود دارد. براى مثال، از سده هفتم پيش از ميلاد بسيارى از جغرافيدانان يونان باستان نظير «طالس»، «آتاكسى ماندر»، «هكاتوس»، «امراتوستن» و «استرابون» در آثار خود از خليج فارس نام برده اند. به علاوه در آثار بسيارى از جغرافيدانان و تاريخ نگاران عرب از صدر اسلام به بعد، اين نام به چشم مى خورد از جمله: «ابن فقيه»، «ابن خرداد به خراسانى»، «طبرى»، «مسعودى»، «ابن حوقل»، «ابوريحان بيرونى» ، «ياقوت بن حموى» و... برخى از آثار مهمى كه در آنها از نام خليج فارس استفاده شده است، عبارتند از: الف: در صفحه ۴۵۷ دايرة المعارف «البستانى» كه درسال۱۸۸۳ در بيروت به چاپ رسيد، نام صحيح خليج فارس به كار رفته و منظور از خليج العربى، درياى سرخ ذكر شده است. ب: «المنجمد» معروف ترين دايرة المعارف دنياى عرب نيز از نخستين چاپ خود هميشه از نام خليج فارس استفاده كرده است. پ : در صفحه ۶۲۸ جلد ۲۱ دايرة المعارف آمريكانا، خليج فارس را بازويى از اقيانوس هند دانسته و نام قديمى آن را Persicus Sinus ذكر مى كند. در نقشه جهان و نقشه ايران ضميمه آن نيز به طور صريح و روشن نام خليج فارس قيدشده است. ت : لرد كرزن وزير خارجه وقت انگليس در صفحات ۴۶۴ و ۴۶۵ جلد دوم كتاب معروف خود به نام «ايران و قضيه ايران» به سال۱۸۹۲ از نام صحيح خليج فارس استفاده مى كند.

 ۲ ـ زمانى كه در سال ۱۸۴۰، حاج ميرزاآغاسى صدراعظم ايران رسماً مالكيت كشورمان بر تمامى جزاير خليج فارس را اعلام كرد، بريتانيا يا هر حكومت ديگرى در آن هنگام و يا پس از آن رسما ًمخالفتى نكردند.

 ۳ـ تعداد زيادى از نقشه هاى انگليسى، فرانسوى، اتحاد شوروى و... از سده هجدهم يا حتى برخى نقشه هاى قديمى تر پيش از آن تعلق بيشتر جزيره هاى خليج فارس را به ايران اثبات مى كند.

 ۴ـ از زمان امپراتورى عيلاميان (هزاره دوم پيش از ميلاد تا ۶۴۵ پيش از ميلاد) تاكنون غالب جزاير خليج فارس بخش جدايى ناپذير سرزمين ايران بوده است. ضمن اينكه پيشينه تشكيل رسمى هيچكدام از كشورهاى عربى حوزه خليج فارس به ۱۰۰سال هم نمى رسد. قديمى ترين كشور در ميان آنها عراق است كه سال۱۹۲۴ پس از فروپاشى امپراتورى عثمانى از سه پاشاليك (استاندارى) بصره، بغداد و سليمانيه زير نفوذ بريتانيا تشكيل شد. جديدترين هم امارات و قطر هستند كه درسال۱۹۷۱ به فاصله اندكى وجودشان رسميت يافت.

 ۵ـ از ۱۵۰۷ تا ۱۵۶۰ در تمامى موافقتنامه هايى كه پرتغاليها، اسپانياييها، انگليسيها، هلنديها، فرانسويها و آلمانيها با دولت ايران يا هر پديده سياسى ديگر در خليج فارس امضا كرده اند، از نام خليج فارس استفاده شده است.

 ۶ـ مطابق يكى از مفاد عهدنامه مجمل يا قرارداد جونز كه در ۱۹مارس ۱۸۰۹ (۱۲۲۴ قمرى) در تهران به امضا رسيد، دولت انگليس حاكميت ايران را بر خليج فارس به رسميت شناخت و متعهد شد هرگاه دولت ايران در اين منطقه نياز به كمك داشته باشد، ناوگان خود را در اختيارش بگذارد وكشتيهاى مزبور تنها از نقاطى كه دولت ايران اجازه مى هد، حق عبور داشته باشند.

 ۷ـ نخستين قرارداد عمومى و مهمى كه شيوخ و اعراب ساحل جنوبى در آن شركت كرده و رسماً تعهداتى را به عهده گرفته اند، قرارداد عمومى سال۱۸۲۰ است به امضاى ژنرال «سرويليام گرانت كاير » از سوى بريتانيا و ۱۱نفر از شيوخ سواحل جنوبى خليج فارس تحت عنوان General Treaty with the Arab Tribes of the Persian Gulf كه البته در متن قرارداد نيز هرگاه اشاره اى به درياى جنوب ايران شده، نام خليج فارس آمده است.

 ۸ـ «ويليام راجرز» وزير امور خارجه پيشين آمريكا در گزارش مورخ ۱۹۷۱‎/۲۶ خود درباره سياست خارجى آمريكا از نام صحيح خليج فارس استفاده مى كند. همچنين «زبيگنيو برژينسكى» مشاور امنيت ملى كارتر در كتاب خود به نام «Game plan» از همين واژه استفاده مى كند.

۹ـ سازمان ملل متحد (كه ۲۲ كشور عربى عضو آن هستند) دست كم در دو نوبت نام تاريخى و تغييرناپذير درياى بين ايران و شبه جزيره عربستان را رسماً خليج فارس ذكر كرده است: الف) طى يادداشت شماره UNAD/Qen5 مارس ۱۹۷۱ ب) طى يادداشت شماره (C) ۴۵۸۲ UNLA ۱۰ آگوست ۱۹۸۴ نام رسمى درياى جنوب ايران و خاور شبه جزيره عربستان، خليج فارس اعلام شد. به علاوه، كنفرانس سالانه سازمان ملل متحد درباره «هماهنگى در مورد نامهاى جغرافيايى» همه ساله به نام خليج فارس تأكيد كرده است.

۱۰ـ در دو نامه سفارت انگلستان در ايران به وزارت امور خارجه ايران به تاريخهاى ۴ رجب ۱۳۲۱ و ۲۱ ذى الحجه ۱۳۲۱ به ترتيب ۴ و ۳ بار از واژه خليج فارس استفاده شده است.

  
; ساعت ۸:٠۸ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱٥ مهر ۱۳۸۳