هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

کاربردرايانه در آموزش جغرافيا قسمت سوم

توانايي‌هاي رايانه براي كمك به آموزش

          در بحث ضرورت فراگيري مهارت‌هاي رايانه‌اي براي شهروندان قرن حاضر به اين نكته اشاره شد كه بدون آموختن اين مهارت‌ها و بدون اطلاع از فناوري اطلاعات زندگي بشر دچار مشكلات زيادي خواهد شد. حال اين پرسش مطرح است كه اين مهارت‌ها و دانش‌ها را كجا بايد عرضه كرد؟ در چه زماني ارائه‌ي اين آموزش‌ها مؤثرتر خواهند بود؟ آيا صرفاً داشتن سواد رايانه‌اي براي انجام وظايف شهروندي و زندگي روزمره كافي است؟ طبيعي است كه براي پاسخ به اين پرسش‌ها اقتضا مي‌كند به زيرساخت‌هاي جامعه توجه جدي كنيم ودر رأس اين امور بحث پيچيده‌ي آموزش مطرح است. رايانه‌ها حداقل به 3 شكل مي‌توانند گره‌گشاي مسائل روبه‌روي ما باشند:

رايانه‌ها براي كمك به مهارت‌هاي عمومي شهروندان

رايانه‌ها به عنوان ماشين‌هاي محاسب قوي و سريع

رايانه‌ها به عنوان وسيله‌اي براي توليد و انتقال دانش

تقريباً مي‌توان ادعا كرد كه در همه‌ي زمينه‌هاي زندگي بشر، رايانه‌ها قادر به دخالت و كمك هستند شايد مثال معروف سيستم كشاورزي امريكا را شنيده باشد. زماني كه توانايي تكنولوژيك توليد روزمره اطلاعات رقومي ازطريق ماهواره‌ها به‌وجود آمد، در مناطق وسيع كشت در ايالات متحده، كشاورزي مي‌توانست بدون حضور در مزرعه نسبت به ميزان رشد، نيازهاي اوليه‌ي كشت و حتي بيماري‌هاي گياهان در مزرعه خود ازطريق مقايسه تصاوير ماهواره‌اي مطلع شود. درمورد ساير امور نيز موضوع از همين منوال است. زماني كه خودروي خود را به پاركينگ تحويل مي‌دهيد، زماني كه در يك هتل بزرگ اتاقي را اختيار مي‌كنيد، زماني كه قبض‌هاي آب و برق و تلفن را مي‌پردازيد و حتي زماني كه با تلفن همراه خود ارتباط برقرار مي‌كنيد، سيستم تصفيه‌ي آب شهري، خدمات برق‌رساني و روشنايي شهرها و هزاران مثال ديگر درمورد استفاده عمومي از رايانه‌ها را مي‌توانيم برشمريم.

          دانش بشري هر 5 سال يك بار دو برابر مي‌شود و مي‌گويند دانش اوليه بشري به اندازه‌اي بوده است كه امروزه بچه‌ها قبل از رسيدن به سن آموزش‌هاي رسمي بيش از آن مي‌دانند. داشت، نگهداشت و انباشت اين مجموعه از اطلاعات عملاً در سيستم‌هاي سنتي بايگاهي ميسر نيست. در بسياري از كشورها، آمار حياتي (زاد و ولد و مرگ و مير) به وسيله‌ي رايانه‌ها ثبت و ضبط مي‌شود. انجام بسياري از تحليل‌هاي آماري بدون رايانه‌ها ممكن نيست و نتايج سيستم غيررايانه‌اي چندان قابل اعتبار نمي‌باشد. مهم‌تر آن كه سرعت و دقت در انجام محاسبات رايانه‌اي به حدي با روش‌هاي معمولي تفاوت دارد كه در استفاده از رايانه‌ها ترديدي به‌وجود نمي‌آيد.

          آن‌چه كه از دو قسمت ديگر اهميت بيش‌تري داشته و به موضوع مورد بحث كمك بيش‌تري مي‌نمايد. مسئله‌ي استفاده از رايانه‌ها براي توليد و انتقال دانش است و مي‌خواهيم بدانيم كه به‌كارگيري رايانه‌ها براي پرداختن به دانش بشري چه تفاوتي با نپرداختن به آن دارد و عمدتاً تأكيد بر مسائل آموزشي مي‌تواند پاسخگوي اين سؤال يا سؤالاتي نظير آن باشد. امروزه پيوستن رايانه‌هاي شخصي به شبكه‌هاي ارتباطي عرصه ديگري را به‌ويژه براي مطالعه فراهم مي‌كند. فراگيران مي‌توانند با سرعت زياد و به قيمت نسبتاً ارزان با همسالان خود در قاره‌هاي ديگر پيام رد و بدل كنند و به يادگيري حالت جالب‌تري بدهند. يكي از مهم‌ترين مشخصات اين تحول جديد آن است كه رايانه هاي شخصي نوعي مشاركت دريادگيري را تشويق مي كنند و به فراگيري اجازه مي دهند (واغلب از او درخواست مي كنند )كه در تصميم گيري درباره چگونگي برخورد با پروژه آموزشي نقش فعالي داشته باشد ومعمولأ با فلسفه رهايي روند يادگيري از محدوده فيز يكي هر موسسه آموزشي خاص هماهنك اند (مدارس بدون ديوار)[1]با بهره گيري از فناوري اطلاعات ،آموزش‌گيران قادر خواهند شد تا اطلاعات بيشتري را در مدت زمان كوتاه‌تري جذب كنند .پروژه هاي مطالعاتي در زمينه تاثير تكنولوژي اطلاعات بر يادگيري ،بيانگر اين واقعيت است كه از زمان ورود اين فناوري به حوزه آموزشي ،انگيزه افراد در فراگيري افزايش يافته است .[2] استفاده از رايانه ،موانع زماني و مكاني را براي توليد و انتقال دانش پشت سر گذاشته و افق جديدي را پيش روي فراگيران گشوده است .بي ترديد آينده آموزشي از آن كساني خواهد بود كه توانايي استفاده از رايانه ها را داشته باشند خواه اين توانايي در جهت توليد دانش باشد و خواه در انتقال آن .

شبكه هاي اطلاع رساني:

 شايد اغراق نباشد كه ايجاد شبكه هاي اطلاع رساني در جهان را دوره بلوغ قابليت هاي آموزشي رايانه ها در دنياي امروز بدانيم .براي ورود به اين بحث نيز بايد اشاره شود كه «اطلاع رساني شاخه أي از فناوري است كه با موضوعاتي مانند :توليد اطلاعات ،پردازش و مرتب سازي و سازماندهي ا طلاعات ،نشر اطلاعات به روش هاي سهل الاستفاده و حتي الامكان سريع سروكار دارد و در اين رابطه هم به محتوا (يعني خود اطلاعات ) و هم به محمل و رساننده اطلاعات مي پردازد .منظور از اطلاعات نيز هر آن چيزي است كه يك نفر نياز دارد آن را درزمان و مكان مشخصي بداند . اگر كتاب را وسيله اي براي انتقال دانش و اطلاعات بشري بدانيم ، پس لوح گلي، پوست آهو، پاپيروس،كاغذ، ميكرو فيش، ميكروفيلم ، ديسك هاي نوري و مغناطيسي و حافظه هاي نوري نيز همگي مانند كتاب محمل‌هايي براي انتقال اطلاعات محسوب مي شوند .شايد عبارت كتابخانه الكترونيكي  (e-Lab) كمي شگفت انگيز باشد اما اكنون اين ايده ، يكي از مهم ترين اهداف اطلاع رساني در دنياي پيشرفته است و بشر امروزي در صدد آماده كردن بسترهاي تكنولوژيكي آن است .در آينده‌اي نه چندان دور،كتابخانه هاي الكترونيكي در گوشه و كنار دنيا با بيش از هزاران كتاب و مجله الكترونيكي و بانكهاي اطلاعاتي الكترونيكي در اختيارتان خواهد بود و شما در كمترين زمان ممكن از منزل يا محل كار خود به وسيله يك رايانه شخصي، يك خط تلفن و از طريق شبكه اطلاع رساني به تمامي آنها دسترسي خواهيد داشت ».[3]

در كشور ما تقريبأ عبارت شبكه اطلاع رساني را معادل JINTERNET به كار مي برند در حالي كه  ما مي بايست براي اطلاع بيشتر از چند وچون شبكه هاي اطلاع رساني با اصطلاحات بيشتري نظير اينترنت، اينترانت، اكسترانت، آموزش الكترونيكي، مدارس مجازي،  IT, ICT آموزش از راه دور و بسياري از اصطلاحات ديگر آشنا شويم در ادامه اين بحث اميد واريم بتوانيم تا حد امكان اين اطلاعات را در اختيار خوانند گان بگذاريم .اما بد نيست پيش از ورود به ساير مباحث ذكر شده با نمونه‌اي از تجارب موجود در زمينه شبكه هاي اطلاع رساني آشنا شويم .«در سال 1994كانادا اين هدف را دنبال كرد كه هر مدرسه و كتابخانه اين كشور داراي رايانه‌اي متصل به اينترنت باشد .سياستمداران استان هاي كشور احساس مي كردند كه براي پيشرفت كانادا بايد از اقتصاد متكي به منابع سنتي كانادا فراتر بروند و نسل جوان را براي جهان دانش محور آماده سازند .سال 1999 كه رسيد كانادا ديگر مي توانست به خود ببالد زيرا نخستين كشوري بود كه هر مدرسه يا كتابخانه آن دز صورت تمايل مي‌توانست به شبكه اطلاع رساني جهان و صل شود .در كانادا سياستگذاري آموزش و پرورش جزو مسؤليت هاي مقامات استاني است .هر استان بودجه خاصي براي آموزش و پرورش در اختيار دارد .به همين ترتيب هر استان در مورد اين كه چگونه و چه وقت رايانه به مواد درسي در آميخته شوند ،ديدگاه هاي خاص خود را دارند .مثلأ در ايالات آلبرتا ،مواد درسي از همان كلاس اول با رايانه در آميخته است اما در ايالت اونتاريو معمولأ تا كلاس هفتم چنين امكاني داده نمي شود (يكي ديگر از اهداف ) اين است كه آموزگاران استفاده از رايانه را بياموزند .البته نه فقط به  عنوان ابزاري براي آموزش بلكه به عنوان ابزاري براي دگرگون كردن ماهيت كلاس درس يت كليفورد رئيس شبكه گاليله مي‌گويد: در اين طرح، مدرسه‌ها براساس الگوي صنعتي تجهيز و راه‌اندازي مي‌شوند. در كلاس هاي ابتدايي خاصيت دستگاه ها و ابزارها آموزش داده مي‌شود و سال به سال آموزش پيشرفته تر مي شود .اين آموزش بسيار ساخت مند و سلسله مراتبي است . وي مي‌گويد : در اين طرح ، دانش آموزان نسبت به آموزش خود مسؤل تر هستند و آموزگار بيشتر نقش يك راهنما يا همواركننده راه را برعهده دارد .آموزگاراني كه تجربه آموزشي به كمك رايانه را دارند ،مي دانند كه نقش آنان تغيير خواهدكرد هر چند كه نقش آنان كما كان براي دانش آموزان حياتي خواهد بود .

آليس بريسجولي مدير اجزايي   School Net كانادا مي گويد :آنچه ما شاهد آن هستيم اين است كه رفته رفته آموزگاران كمتر وسط  گود خواهند بود و بيشتر حالت مربي كنار گود را پيدا مي كنند .اين يك تحول فرهنگي است ،تحولي كه زمان مي برد .وي اميدوار است كه چنين شيوه هايي از همان كلاس اول شروع شود .اگرآدم از اول شروع كند ،اين در فرهنگ دانش آموز باقي مي ماند آليسون آرمستر انگ از مولفان كتاب كودك و ماشين در كنفرانس آموزش و پرورش همگاني بريتيش كلمبيا در كانادا مي گويد: پيش از آن كه به مسئله دسترسي همگان به شبكه هاي اطلاع رساني جهاني بپردازيم و براي جلوگيري از اين كه مبادا رايانه به وسيله گران قيمتي براي حواس پرتي دانش آموزان در سر كلاس تبديل شود بايد يك نقطه اتكاي انساني در كلاس داشته باشيم .شايد هيچ فيلتري نتواند بر سر راه اينترنت گذاشت اما در مدرسه فيلترهايي وجود دارد. به اين فيلترها آموزگار مي گويند . [4]



[1] -كامپيوترهاي شخصي و سواد كنت لوين هادي عبراني ص 33(با اندكي دخل وتصرف )

[2] -فن‌ آوري اطلاعات در آموزش و پروزش مهدي فيضي رهيافت 25

[3]- اطلاع رساني چيست و چرا بايد آن را جدي گرفت ؟ علي اصغر شعر دوست محله سروش سال نوزدهم شماره 834 ص 6 .

[4] - آن‌ها به اينرنت وصل هستند اما چيزي هم ياد مي گيرند؟ شون فين دبير سرويس آموزشي در روزنامه گلوب اندميل تورنتو كانادا مجله پيام يونسكو شماره 370.شهريور 1380.ص13.

  
; ساعت ٦:٤۱ ‎ق.ظ روز شنبه ٢۳ اسفند ۱۳۸٢