هدف هاي اين وبلاگ ارتقاي آموزش جغرافیا ارتقاي ديدگاه هاي منطقي معرفي برخي از شيوه هاي نوين آموزش ايجاد پل ارتباطي بين همه کساني که به جغرافیا وآموزش جغرافیا علاقه مندند پاسخ به پرسش هائي که در زمينه کتاب هاي درسي جغرافیا مطرح مي شود معرفي برخي از وب سايت ها و نرم افزارهاي مناسب جغرافیا طرح پرسش ها ،اخبار و سرگرمي هاي جالب جغرافیا مخاطبان وبلاگ دانش آموزان ، معلمان جغرافیا و علوم ، دانشجويان جغرافیا ، استادان آموزش جغرافیا و همّه کساني که به جغرافیا و آموزش آن علاقه مندند

اولين برنامه درسی جغرافيا در ايران

اولين برنامه درسی جغرافيا در ايران

دکتر مهدی چوبينه1382

فهرست

مقدمه

جايگاه جغرافيا در ميان ساير علوم

راهنمای برنامه درسی جغرافيا و اجرای آن اقدامات جانبی برای بهبود وضعيت آموزش جغرافيا

فهرست محتوای کتب درسی جغرافيا در دوره متوسطه

انتظارات از همکاران منابعی برای مطالعه بيشتر

تاريخچه
تعريفی از جغرافيا
تعريفی از برنامه درسی
واژگان پايه

بازگشت

تاريخچه

حدوده سه قرن پيش از ميلاد در مکتب اسکندريه يونان، جغرافيا به معنای لغوی ّ توصيف زمينِِ ّ به کار گرفته شد برخی هومو شاعر يونانی قرن چهارم قبل از ميلاد را به دليل توصيف طبيعت در اشعارش اولين جغرافيدان می دانند . وعده ای هردوت مورخ يونانی ( 480 ق.م) را به دليل ارايه ويژگيهای جغرافيايی کشورها در آثار تاريخی اش اولين جغرافيدان محسوب می دارند . اما کسی که اولين بار موضوع توصيف زمين را در آثارش بکار گرفت اراتوستن يونانی بود که اولين نقشه از زمين نيز توسط وی ترسيم شد .

 

بازگشت

تعريفی از جغرافيا

جغرافيا مطالعه روابط متقابل بين انسان ومحيط است به منظوربهينه سازی زندگی انسان

جغرافيا با دو سوا ل اساسی آغاز مي شود:

where? کجايی؟

why there? چرايی؟

در اين مجموعه سوالات اساسی علوم مختلف به نحوی ملحوظ شده است. اين سوالات عبارتند از:

Who?چه کسی؟ Why? چرا؟ What? چه؟ How? چگونه؟ When? چه وقت؟ Where?کجا؟

تعرِيفی از برنامه درسی

برنامه درسی: به محتوای رسمی و غير رسمی روشها و آموزشهای آشکار و پنهان اطلاق می گردد. که به وسيله آن دانش آموزان تحت هدايت مدرسه دانش نگرش و مهارتهای لازم را بدست می آورند

واژگان پايه

جغرافيا اهداف برنامه درسی آموزش جغرافيا ريوس مطالب محتوا

برنامه ريزی درسی حيطه های يادگيری

برنامه ريزی آموزشی صلاحيتهای حرفه ای

دوره تحصيلی روشهای ياددهی-يادگِيری

پايه تحصيلی ارزشيابی پيشرفت تحصيلی

ارتباط عمودی و افقی بسته آموزشی

رويکرد برنامه درسی اشاعه برنامه درسی

مدل برنامه ريزی درسی اعتبار بخشی برنامه درسی

جدول وسعت و توالی

دانش جغرافيا و تفاوت آن با آموزش جغرافيا

ضرورت تغييردربرنامه های درسی جغرافيا

برنامه های گروه جغرافيای دفتر برنامه ريزی

دانش جغرافيا



آموزش جغرافيا

ضرورت تغيير در برنامه های درسی جغرافيا

1- مکاتبات ،مراجعات و مباحثات بين دبيران و کارشناسان جغرافيای دفتر برنامه ريزی وتاليف کتب درسی

2- نتايج اولين سمينار برسی مسايل آموزش جغرافيا در سا ل 1372

3- کارگاه برنامه ريزی درسی و آموزش جغرافيا در 1374

4- انتشار منشور بين المللی اآموزش جغرافيا در 1371

5- نتايج سفرهای کارشناسان جغرا فيا به سراسر کشور

6- مطالعه تطبيقی برنامه های آموزشی جغرافيا با برخی از کشورها

برنامه های گروه جغرافيایدفتر برنامه ريزی و تاليف کتب درسی

ـ تشکيل شورای برنامه ريزی گروه جغرافيا در1375

ـ انجام مطالعات اوليه برای برنامه ريزی درسی جغرافيا

ـ تهيه اولين راهنمای برنامه درسی جغرافيا در دوره های مختلف تحصيلی1376

ـ تهيه راهنمای برنامه درسی دوره متوسطه 1377

ـ تهيه راهنمای برنامه درسی جغرافيا( 1) 1377

ـ تهيه راهنمای برنامه درسی جغرافيا( 2) 1378

ـ تهيه راهنمای برنامه ريزی جغرافيای پيش دانشگاهی 1380

راهنمای برنامه درسی جغرافيا و اجرای آن

ـ انتخاب مدل و رويکرد برنامه ريزی درسی برای جغرافيا

ـ استخراج اهداف و رؤس مطالب آن

ـ صلاحيتهای حرفه ای معلمان جغرافيا

ـ روشهای پيشنهادی ياددهی ـ يادگيری در جغرافيا

ـ تعيين روشهای ارزشيابی پيشرفت تحصِلی در جغرافيا

مدل برنامه درسی جغرافيا

بر خلاف مدل برنامه درسی گذشته که خطی بود وامکان ارزشيابی را در هر مرحله فراهم نمی کرد . مدل برنامه فعلی کنش متقابل

است که به ( processing or interactive model )يا فرايندی

معروف است(kerr)مدل کر

رويکردهای برنامه جغرافيا

يا مطالعات ناحيه ای و (regional studiesاز ميان روشهای مطالعاتی، (

مطالعات موضوعی که به طور کلان تا آن(thematic studies)

زمان وجود داشت متناسب با سطح توانايی های مخاطبين به طور مجزا يا تلفيقی مورد استفاده قرار گرفت و رويکرد های نظام ، رويکرد موضوع محور يا (systematic approach )يافته

)applied systems approach) سيستمی يا رويکرد(lsseues based approach)

برای برنامه های جديد مورد توجه برنامه ريزان قرار گرفت

 

اهداف آموزش جغرافيا درايران براساس توجه به مفاهيم و موارد ذيل استخراج شدند

الف - حيطه دا نش : مکان، پديده، رابطه جغرافيايی، فرايند، پراکندگی، محيط جغرافيايی، سيستم فضايی و ناحيه

ب – حيطه مهارتها : تعيين موقعيت، اندازه گيری ميدانی، نقشه خوانی، پژوهشهای ميدانی، شناخت و کاربرد منابع اطلاعات جغرافيايی

ج – حيطه نگرشها : شناخت محيط و زيبايی های جهان به منظورقدردانی از خالق هستی، علاقه به کاربرد دانشها و مهارتهای جغرافيا در زندگی روزمره ، علاقه مندی به سرزمين ايران اسلامی ، تفکر درمورد مسايل و مشکلات محيط زندگی ـ احترام به ساير ملل

برنامه آموزش جغرافيا در دوره ابتدايی

برنامه آموزش جغرافيا دردوره راهنمايی

برنامه آموزش جغرافيا در دوره متوسطه

پيوند برنامه آموزش جغرافيا با برنامه مطالعات اجتماعی

اصلاح وضع موجود و بهبود محتوای آموزشی

 

 

ـ جغرافيای(1) سال اول متوسطه عمومی کليه رشته ها با رويکرد موضوع محور

ـ جغرافيای (2) سال دوم متوسطه اختصاصی علوم انسانی مبانی جغرافيا طبيعی و انسانی و اقتصادی

ـ جغرافيای (3) سال سوم اختصاصی علوم انسانی ـ جغرافيای ناحيه ای

ـ جغرافيای پيش دانشگاهی مهارتهای جغرافيايی

صلاحيتهای حرفه ای معلم جغرافيا

صلاحيتهای عام :به مجموعه ويژگی های جسمانی، روانی، اخلاقی، علمی و ارتباطی اطلاق می شودکه عموم معلمان صرف نظر از دوره ی تحصيلی که بدان اشتغال دارند، بايد از آنها برخوردار باشند تا بتوانند وظايف خود را به شکل موثرتری انجام دهند.

صلاحيتهای خاص : مجموع صلاحيتهای دانشی و حرفه ای است که برای تدريس در يک دوره تحصيلی خاص ، شايسته است که معلمان جغرافيا ار آن برخوردار باشند.

روشهای فعال ياددهی

6- روش مباحثه

7- روش مطالعه موردی

8- روش فعاليتهای ميدانی

9- روش ايفای نقش

10- روش حل مساله

1- روش آموزش تيمی يا گروهی

2- روش اکتشافی

3- روش بارش مغزی

4- روش شبکه بازيابی

5- روش مذاکره / گفتگو

چگونگی انجام ارزشيابی در برنامه درسی جغرافيا

اقدامات جانبی برای بهبود وضعيت آموزشی

اشاعه برنامه درسی جغرافيا

اعتبار بخشی برنامه های درسی جغرافيا

اقدامات جانبی برای کمک به آموزش جغرافيا

1- تهيه فيلم اصلاحات جغرافيای طبيعی ابتدايی

2- " " " " " راهنمايی(زمين سياره نازنين)

3- " " " " " متوسطه

آموزش جغرافيای سال اول راهنمايیCD4-

5- " " " سال دوم راهنمايی( در دست ساخت)

6- " " " سال سوم راهنمايی( مرحله برنامه ريزی)

(در دست تأليف)IT7- تأليف کتاب جغرافيا (1) با رويکرد

8- 14 برنامه آموزش روشهای فعال جغرافيا شبکه آموزش

اشاعه برنامه درسی جغرافيا

ـ تهيه و انتشار مقالات در مجله رشد آموزش جغرافيا

ـ آموزش دبيران در دوره های مختلف تحصيلی به شکل مقدماتی ، تکميلی

ـ برگزاری مسابقات علمی در بين دبيران متوسطه

ـ برگزاری نشستهای علمی ويژه گروههای آموزشی

ـ برگزاری دوره آموزش مؤلفان استانی

ـ آماده ساختن بيش از 140 نفر مؤلف از سراسر کشور

ـ ارتقاء معلمان جغرافيا به سطح توليد کنندگان محتوای درسی

اعتبار بخشی برنامه های درسی جغرافيا

ـ ارزشيابی ا ز ميزان مطلوبيت جغرافيای (1)

ـ اعتبار بخشی راهنمای برنامه درسی جغرافيای (2)

ـ اعتبار بخشی راهنمای برنامه درسی جغرافيای پيش دانشگاهی

ـ نتايج بدست آمده از اعتبار بخشی راهنمای برنامه درسی دوره پيش دانشگاهی

فهرست محتوای کتب درسی جغرافيا دوره متوسطه

ـ جغرافيا 1

ـ جغرافيا 2

ـ جغرافيا پيش دانشگاهی

فهرست کتاب جغرافيا 1

ـ جغرافيا، علمی برای زندگی

ـ نگاهی به جغرافيای ايران

ـ آبها

ـ بيابانها

ـ اهميت و نقش جنگلها

ـ آلودگی هوا و آبها

ـ مخاطرات طبيعی

ـ جمعيت و مهاجرت

ـ گردشگری

ـ توسعه پايدا ر

فهرست کتاب جغرافيا 2

ناحيه چيست؟

زندگی در نواحی ساحلی

زندگی در نواحی کوهستانی

زندگی در نواحی گرم و خشک،گرم و مرطوب

زندگی در نواحی قطبی

سکونتگاههای شهری و روستايی

نواحی سياسی

نواحی اقتصادی

فهرست کتاب جغرافيا پيش دانشگاهی

ـ ماهيت و قلمرو جغرافيا

ـ راه و روش پژوهش جغرافيا يی

ـ کاربرد آمار در جغرافيا

ـ نقشه و فرايند تهيه نقشه از عکسهای هوايی

ـ سنجش از دور و تصاوير ماهواره ای

ـ کاربرد رايانه در آموزش جغرافيا

ـ سيستمها و مدلهای جغرافيايی

ـ نقش جغرافيا در مديريت محيط

انتظارات از همکاران (دبيران جغرافيا)

1- همکاری با طرحهای اعتباری و نظرسنجی

2- ارايه نقدهای منطقی و آ شکار نمودن ضعف برنامه های آ موزشی

3- پيشنهاد برای بهبود برنامه های درسی آينده

4- درک تقويم زمانی دفتر برنامه ريزی و تفاوت آن با واحدهای اجرا

5- تلاش در جهت ارتقاء سطح علمی و افزايش توقع از برنامه ريزان

6- تلاش در جهت تشکيل انجمن های علمی جغرافيا در سطوح مختلف

7- مشارکت در امر نگارش و تأليف تجارب آموزشی و مقالات علمی

8- درک واقعتهای پيش رو در عصر اطلاعات و ارتباطات(مدارس آينده)

دوره آموزشی کارشناسان برنامه ريزی کشور دوست و برادر افغانستان

1- در اين مرحله می بايست نسبت به ارايه درس جغرافيا تصميم بگيريم

2- چرا آموزش درس جغرافيا لازم است؟

3- هدف های آموزش جغرافيا را معين کنيم

4- رويکرد آموزش جغرافيا را معين کنيم

5- سرفصل های آموزش جغرافيا را معين کنيم

6- خداوند متعال ما را در راهی که در پيش داريم ياری نمايد . آمين

منابعی برای مطالعه بيشتر

1-چوبينه-مهدی: آموزش جغرافيا راهی نو با مشکلات بسيار(قسمت اول تاچهارم مجله رشد آموزش جغرافيا 45 تا 49 و قسمت پنجم شماره 53)

  
; ساعت ٢:۳٥ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٧ اردیبهشت ۱۳۸۳


لومپنيزم علمی

 

 

لومپنیزم علمی:

 

شاید این مثل را شنیده باشید که می گوید: "چو دزدی با چراغ آید گزیده تر برد کالا"

در روزگاری زندگی می کنیم که مشکلات جانبی زیادی سبب شده است که اصول اخلاقی به تاراج گذاشته شود.

لومپن را شاید نشود به راحتی تعریف کرد اما توصیفش چندان کار مشکلی نیست. تا كنون لومپن را به معناي انگل جامعه،‌ بي هدف و بي آرمان، اهل حزب باد، هوچي،

فرصت طلب، گاهي هم عامي و

 نخود هر آش، يا معجوني از همه ي اين معاني به كار برده اند

 و اما ماجرا:

 روز دوشنبه 21 اردیبهشت در محل کانون فرهنگی شهید مفتح از نمایشگاهی دیدن کردم که عنوان " پتروشیمی و آموزش و پرورش " داشت.چه زحمتی کشیده بودند این همکاران ما و از آن هم مهم تر زحماتی که بچه ها برای تولید دست ساخته ها ی خود کشیده بودند. و با خود م فکر می کردم اگر این انرژی که سرمایه ای لایزال است در جهت مثبتی در برنامه های درسی بکار گرفته می شد. چه تحولی می توانست بوجود آورد.

طی دهه اخیر که در کار برنامه ریزی درسی مشغول بودم ، بار ها و بارها  با این سوال موجه شده بودم که معیار ارتباط میان برنامه های درسی و اساسا اهداف یک نظام آموزشی با مصادیق آن را چگونه می توان معین کرد.؟ در عرصه دانش برنامه ریزی درسی ،اصطلاحی وجود دارد که ناظر بر پاسخگویی به چنین سوالات و شبهاتی است. و متخصصان این دانش آن را با عنوان "تحلیل محتوا " نام می برند.

 

 

 

 معیار های تحلیل محتوا:

تحلیل محتوا یکی از فنون بررسی و نقد مواد آموزشی می باشد. که هدف اصلی آن نشان دادن نقاط ضعف و قوت رسانه های آموزشی مربوطه است.

تحلیل محتوا ، فرایندی است که تحلیل گر سعی می کند با به کار گیری معیار ها و ضوابطی ، کلیه اجزا و عناصر یک برنامه درسی را به دقت مورد مطالعه قرار داده و میزان هم خوانی و هماهنگی اجزای برنامه را با معیار ها ی مذکور مشخص نماید.

ملاک های تحلیل محتوا، عمدتا اصول ، قواعد ونظراتی هستند که مربیان تعلیم و تربیت ( برنامه ریزان آموزشی و درسی ، روانشناسان تربیتی ، جامعه شناسان آموزش و پرورش ، فلاسفه تعلیم و تربیت ، مدیران آموزشی ؛ معلمان ، فناوران آموزشی و ...) سال ها با تفکر ، تحقیق و تدریس کسب و ارائه نموده اند.

یکی از تقسیمات ملاک ها و معیار ها ی تحلیل محتوای برنامه درسی ، طبقه بندی معیار ها بر اساس مولفه های اصلی برنامه ( اهداف آموزشی ، فعالیتها، و تجربیات یادگیری ،روشهای فعال یاددهی-  یادگیری  ، شیوه های ارزشیابی از پیشرفت تحصیلی فراگیرا ، زمان ، فضا ، تجهیزات و توانمندی معلمان ) می باشد. زیرا  وقتی تولید یک برنامه درسی به پایان رسید ؛ انتظار می رود از سوی اربابان اجرای برنامه ( معلمان ) صیقل یا بد و بر مبنای معیار ها و چهار چوبهای معین شده مورد نقد قرار گیرد ، نقاط ضعف آن بر طرف شده و نقاط قوت آن تقویت گردد. به عبارت دیگر ،برنامه ، مجموعه  مفاهیم ، اصول ، مهارتها، ارزشها ، و گرایشهایی است که از سوی برنامه ریزان به منظور تحقق اهداف آموزشی انتخاب و سازماندهی می شود. و این انتخاب و سازماندهی نیز از اصول و ضوابط خاصی تبعیت می کند.

در فرایند تحلیل محتوا یک برنامه می بایست معیار های زیر را در نظر بگیرند:

1.     1- محتوای برنامه باید با اهداف آموزشی هماهنگی داشته باشد.

2-محتوای برنامه باید از درجه بالای اهمیت برخوردار باشد.

3- محتوا باید از اعتبار علمی کافی برخوردار باشد

4-محتوا باید با رشد ذهنی و قدرت درک و فهم  مخاطبین تناسب داشته باشد.

5- محتوا باید با علائق و تجارب  مخاطبین مرتبط باشد

6- محتوا باید برای مخاطبین سودمند باشد.

7- محتوا باید با ارزش های جامعه و مواریث فرهنگی هم سو باشد.

8- محتوا باید با آموخته های قبلی مخاطبین هماهنگ باشد.

9- حجم محتوا باید با زمان در اختیار مجری برنامه تناسب داشته باشد.

10- میان اجزای برنامه ( مفاهیم ، فعالیتها؛ پرسشها ، تمرینهاو...) ارتباط منطقی وجود داشته باشد.

11- در تنظیم محتوا باید میان مطالب ، ارتباط عمودی وجود داشته باشد.

12- در محتوا باید برای مخاطب فرصتهای متنوعی بوجود آید.

13- در تنظیم محتوا باید میان مطالب ارتباط افقی وجود داشته باشد.

14- محتوای برنامه باید با فضا هماهنگ باشد.

15- واژگان بکار گرفته شده در برنامه باید با گنجینه لغات مخاطبین تناسب داشته باشد.

16- محتوا باید برای معلمان نیز قابل درک و  فهم باشد.

17- محتوا باید برای مخاطبین جذاب و بر انگیزاننده باشد.

18- در تنظیم محتوا باید بین نیاز های فردی و نیازهای اجتماعی تناسب وجود داشته باشد.

19- محتوا باید به استقلال آموزشی مخاطبین کمک نماید.

20- محتوا باید جنبه های مختلف رشد مخاطبین ( جسمانی ، عقلانی، روحانی ، اجتماعی ) را مورد توجه قرار دهد.

حال با این بحر طویل قرار است چه نتیجه ای بگیریم؟

سوالی که در دیدار از نمایشگاه پتروشیمی و آموزش و پرورش مطرح شد این بود که :

نسبت برنامه آموزشی فعلی با مقوله پتروشیمی کجاست؟ و اگر هم چنین نسبتی وجود داشته باشد که  قطعا هم دارد ؛ نسبت آن با برنامه درسی جغرافیا کجاست؟

شاید اگر این نمایشگاه به همت برنامه ریزان شیمی تدارک می شد خیلی جای تعجب نداشت. اما در وضعیت فعلی چند حدس می توان زد.

 

 

 

1- حدس خوشبینانه:

 برنامه ریزان و مجریان برنامه های جغرافیا با تاکید بر موضوع علم جغرافیا به عنوان تبیین کننده پراکند گی ها و افتراق های مکانی ، در جهت نمایش این موضوع ارتباط یافته اند . که در این صورت نیز برنامه های فعلی فاقد این رویکرد هستند.

  2-حدس بد بینانه:

 برخی از لومپنیستهای علمی  در فراهم کردن فرصتهای خاص، پیوندی را بین این دو مقوله برقرار کرده اند که چندان پیوند خوردنی هم نیستند.نشانه ای که این حدس را تقویت می کند ، حذف یکی از کتب درسی جغرافیای سالهای قبلی است که در پشت جلد آن تصویری از یک پالایشگاه پتروشیمی بود.

نتیجه : چه کسی مسئول انحراف اهداف آموزشی جغرافیاست؟. کدام بخش از کتب فعلی جغرافیا به موضوع پتروشیمی پرداخته است؟.چطور متولیان نظام آموزشی در بخش اجرا متوجه این انحراف نشده اند؟ و از همه مهمتر نتیجه این کج روی چه خواهد بود؟ امید است با طرح این مساله هر دو طرف ذینفع ( آموزش و پرورش  ؛ پتروشیمی) متوجه این نکته باشند که آلت دست این قبیل لومپنها نشوند.و برنامه ریزان نیز متوجه این نکته باشند که منافع علمی مخاطبین بر هر موضوع دیگری در برنامه های درسی اولی است. و نباید برسر این مهم کوتاه آمد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  
; ساعت ٤:٤۸ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ اردیبهشت ۱۳۸۳


مروری بر برنامه جغرافيای پيش دانشگاهی

فهرست موضو عات:

مروری بر برنامه درسی جغرافیا در دوره پیش دانشگاهی

آموزش جغرافیا راهی نو با مشکلات بسیار

رویکردهای آموزش جغرافیا در دوره متوسطه و پیش دانشگاهی

اهداف برنامه آموزش جغرافیا در دوره متوسطه و پیش دانشگاهی

سر فصلهای آموزش جغرافیا در دوره پیش دانشگاهی

انتظارات برنامه درسی جغرافیا از معلمان جغرافیا در دوره پیش دانشگاهی

مشکلات احتمالی کتاب جدیدالتالیف تا به امروز

چگونه فعالیتهای کتاب جدید التالیف را بوسیله دانش آموزان به انجام رسانیم؟

آیا قرار است میکروجغرافیدان تربیت کنیم؟

آیا قرار است وظیفه آموزشی برنامه درسی د.وره کارشناسی ارشد جغرافیا را در دوره پیش دانشگاهی انجام دهیم؟

چگونه می توان از فرصت بد ست آمده در اعتلای دانش جغرافیا سود برد؟

مشکلات موجود عمدتا از کجا ناشی می شود؟

انتظارات برنامه ریزان درسی جغرافیا از معلمان جغرافیا در این مرحله چیست؟

آیا معلمان جغرافیا در مراحل قبلی تولید برنامه مشارکت داشته اند.؟ اعتبار بخشی کتاب و برنامه

مروری بر برنامه درسی جغرافیای دوره پیش دانشگاهی

رویکردهای آموزش جغرافیا

در دوره متوسطه:

در سال دوم ، رویکرد موضوع محور یا

issues based

در سال سوم، رویکرد سیستماتیک در قالب جغرافیای ناحیه ای یا Systematic Approach in Regional studies

در دوره پیش دانشگاهی

در این دوره تاکید بر رویکرد مهارتی است.به این منظور مطالب درسی به صورت جغرافیای کاربردی یا

Applied Geography

ارایه شده است.

اهداف کلی آموزش جغرافیادر دوره پیش دانشگاهی

الف) در حیطه شناختی: آشنایی با ماهیت و قلمرو دانش جغرافیا(طبیعی و انسانی)

-آشنایی با راه و روش پژوهش

-گسترش آشنایی با کاربرد آمار در جغرافیا

-گسترش آشنایی با نقشه خوانی و فرایند تهیه نقشه های جغرافیایی

-آشنایی با سنجش از راه دور و تصاویر ماهواره ای

-آشنایی با چگونگی کاربرد رایانه در جغرافیا

-آشنایی با سیستم های اطلاعات جغرافیایی GIS

تعمیق شناخت سیستم ها و مدل های جغرافیایی

آشنایی با نقش و کار برد دانش جغرافیا در برنامه ریزی و مدیریت محیط

در حیطه نگرشی

قدر شناسی از خالق آفرینش

تقویت علاقه مندی نسبت به کاربرد دانش جغرافیا

تقویت مسُِولیت پذیری در قبال حفاظت از محیط زیست

تقویت روحیه ی تحقیق ، جستجو و نقادی در باره موضوعات و مسایل محیط جغرافیایی

تقویت علاقه مندی نسبت به ارایه ی راه حل ها در برابر مسایل و مشکلات جغرافیایی

در حیطه مهارتی

گسترش توانایی تحقیق جغرافیایی

تقویت مهارت استفاده از روش های آماری در مطالعات جغرافیایی

گسترش مهارت های استفاده از تصاویر ماهواره ای و عکسهای هوایی در مطالعات جغرافیایی

توانایی به کار گیری رایانه در مطالعات و تحقیقات جغرافیایی

تقویت طراحی و ساخت سیستم ها و مدلهای جغرافیایی

سرفصل های کلی درس جغرافیای دوره پیش دانشگاهی

ماهیت و قلمرو جغرافیا

راه و روش پژوهش جغرافیایی

کاربرد آمار در جغرافیا

نقشه و فرایند تهیه ی آن

سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای

کاربرد رایانه در جغرافیا

سیستم ها و مدل های جغرافیایی

نقش جغرافیا در مدیریت محیط

بیش از یک سوم میزان موفقیت یا عدم موفقیت یک برنامه آموزشی به معلمان آن نظام آموزشی مربوط خواهد بود.با چنین نقشی ، معلمان از جایگاه و مرتبه ای ویژه برخوردار خواهد بود. از آن مهم تر چگونگی آموزش معلمان است .انتظار برنامه ریزان آن است که معلمان در آموزشها مشارکت جدی و فعال داشته باشند وهمواره مطالبات خود را در زمینه افزایش دهند.

در هر زمینه ای از مطالب کتاب که سوال دارید می توانید مطرح نمایید.انتظار آن است که طرح مساله نمایید و از ارایه سلایق بدون دلایل علمی خودداری نمایید.با توجه به این که حداقل یک بار در یک محیط واقعی این مطالب را تدریس کرده اید بهتر از هر کسی می توانید ابهامات آن را مشخص نمایید . حتی مطالبی که به نظر درست می آیند ممکن است به لحاظ آموزشی دارای نقایصی باشند

به سوالات مطرح شده بدون پیش داوری و بدون تعصب وبه منظور ایفای نقش خود در اعتلای دانش جغرافیا پاسخ دهید . این سوالات را هر معلم جغرافیا باید از خود بپرسد.

بدون مشارکت فعال و مستمر کتابی که در دست دارید بهبود نخواهد یافت

در این مرحله به نتایج به دست آمده از یک پژوهش در زمینه کتاب پیش دانشگاهی توجه کنید

  
; ساعت ٥:٥٢ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٢٠ اردیبهشت ۱۳۸۳


اشکال ماهواره ها

  
; ساعت ٩:٠۱ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳۸۳


اعتذار

با عرض پوزش از دوستانی که مطالبی را درخواست کرده بودند. متاسفانه به علت محدوديت ۴۰۰ کيلو بايتی ماهانه که از سوی سرور پرشين بلاگ وجود دارد . امکان ارائه مطالب علمی آن هم در سطح قابل قبول وجود ندارد. تنها راه موجود در حال حاضر استفاده از ظرفيت های ديگر است . به اين منظور سايت آموزش جغرافيا در ايران طراحی شده است که بعد از اين مطالب در آنجا قابل دستيابی خواهد بود و در اين وبلاگ فقط آدرس آنها ارائه می شود. آدرس اين سايت را در قسمت لينک ها در بالا خواهيد يافت

  
; ساعت ۳:٥٤ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱٥ اردیبهشت ۱۳۸۳


نکاتی در باب سنجش از دور

نکاتی چند پیرامون سنجش از دور

 )                   laussedat هنگامی که برای اولین بار در سال 1852 لاوسدات (  ا اندیشه تهیه نقشه از  روی عکس را مطرح نمود و اولین نقشه را نیز از منطقه ای  در اطراف پاریس تهیه کرد ، سر آغازی برای سلسله مباحثی بود که ما امروزه آن را با اصطلاحاتی همچون دور کاوی ، دورسنجی ، سنجش از دور ، فتو گرامتری و ... می شناسیم.

تعریف :

سنجش از دور ، علمی است که بدون تماس فیزیکی ، از فاصله دور اطلاعات قابل استفاده ای از پدیده های سطح زمین تهیه می کنند . در تعریف دیگر سنجش از دور عبارتست از : سنجش ، ثبت ، تعبیر و تفسیر اطلاعات فیزیکی و شیمیایی پدیده های موجود در زمین با استفاده از یک سری اندازه گیری هایی که از فاصله دور و بدون هیچ گونه تماس فیزیکی انجام می شود.

 در ابتدا این اطلاعات از نوع تصاویر ساده سیاه و سفید  بوده اما امروزه این اطلاعات به صورت رقومی تهیه و بر حسب نیاز تبدیل و تفسیر می شود.  بنابراین شکل تمامی اطلاعات جدید براساس اندازه گیری از پدیده ها حاصل می شود. از این رو ابزار هایی که اصل موضوع را در سنجش از دور بوجود می آورند عنوان عمومی سنجنده (sensor) خواهند داشت که بر روی سکو هایی نصب می شوند. این سکو ها در بدو امر شامل بالن ، پرندگان،و امروزه، هواپیما و ماهواره های مختلف هستند.

تاریخچه:

ازسال 1966 دور سنجی  فضایی با پرتاب سفاین جمینی و موفقیت حاصل از تصاویر تهیه شده توسط آن در بررسیهای زمینی آغاز گردید.

 

در فاصله بین سالهای 1972 تا 1984  پنج ماهواره از نوع ماهواره های تکنو لوزی منابع زمینی توسط سازمان ملی فضانوردی امریکا  موسوم به ناسا   به فضا پرتاب شده است. اولین ماهواره تکنو لوژی منابع زمینی در ژوئیه 1972 توسط ناسا در مدار زمین قرار گرفت. و هنگامی که دومین ماهواره از این سری در فوریه سال 1975 در مدار زمین قرار گرفت . این دو ماهواره به ترتیب  لندست 1 و لندست 2 تغییر نام گرفتند. در مارس 1978 لندست 3 با تغییراتی به فضا پرتاب شد. سه ماهواره نخست یعنی لندست 1و2و3 به ترتیب در سالهای 1978،1982و1983 از کار افتادند.باید متذکر شد که دو  لندست 4 و 5 به ترتیب در سالهای 1982 و 1984 به فضا پرتاب شده اند که تا 1990 فعال بود

در ایران از سال 1351هجری شمسی ( 1973م)یعنی به فاصله 7 سال پس از پرتاب اولین ماهواره به فضا ،  طرح استفاده از اطلاعات ماهواره ای آغاز شد و در سال 1355 در مرکز مرد آباد کرج به بهره برداری رسید.در واقع در 1356  پنج کشور در دنیا وجود داشتند که یکی از آنها ایران بود.

    

 

ٌٍٍدرتصاویر لندست 1و2 یک عکس سطحی معادل 185*185 کیلومتر یعنی 35000 کیلومتر مربع را پوشش می دهد. و این سطحی است که بوسیله 2200 قطعه عکس هوایی قابل پوشش است.در تصاویر مربوط به لندست 3 این سطح 99*99 کیلومتر می باشد که معنای آن جزئیات بیشتر در هر تصویر است.

 

سکو های جمع آوری اطلاعات: فرستنده هایی هستند که می  )data collection platform توانند در مسیر عبور ماهواره ها از حوزه آنها ، اطلاعاتی نظیر : رطوبت ، دبی رودها، میزان شوری آب ، ضخامت برف ، و... را به سیستم جمع آوری اطلاعات مخابره نمایند   تا از طریق ماهواره به مرکز ماهواره منتقل شود.

 

انواع ماهواره ها:

(Earth Resources Technology Satelite  ERTS-1)

ماهواره های تکنولوژی منابع زمینی که بعدا به لند ست تغییر نام یافت ، در یک مدار ثابت و مشخص دایره ای شکل قطبی در جهت حرکت عقربه های ساعت(یعنی در مسیر شمال و شمال شرقی به جنوب و جنوب غربی) در فواصل زمانی ثابت از فراز نقطه ای معین عبور می کنند.  ماهواره های لندست 1و2و3 در ارتفاع 920 کیلومتری از سطح زمین  در هر 103 دقیقه یک بار یک دور کامل زمین را می پیمایند به نحوی که در طی 24 ساعت 14 بار زمین را دور خواهند زد. این زمان برای ماهواره های لندست 4و5 که در ارتفاع 705 کیلومتری زمین در حال گردش به دور زمین است ؛ به حدود 99 دقیقه می رسدو این ماهواره ها در هر 16 روز یک بار تمام سطح زمین را تصویر برداری می کنند. فاصله بین هر گردش با گردش قبلی در عرض جغرافیایی ایران حدود 2400 کیلومتر است و با در نظر گرفتن پوشش هر عکس ماهواره ای که حدود 35000 کیلومتر مربع است . در طی 252 بار گردش به مدت 18 روز می تواند از تمامی سطح کره زمین را عکسبرداری کند. و اگر دو ماهواره در مدار قرار گیرد این مدت به 9 روز تقلیل خواهد یافت. بنابراین با قرار دادن 18 ماهواره برای منظور خاص می توان همه روز ه اطلاعات جدید را از هر یک از مناطق زمین تهیه نمود.

هر یک از ماهواره های لندست در طول یک سال می توانند20 سری تصویر تکراری از سطح زمین تهیه کنند . زاویه تابش خورشید با توجه به زاویه چرخش ماهواره در تمام تصاویر یکسان است . لذا تصاویر موجود در سطح زمین تن یکنواختی خواهند داشت  و به راحتی قابل مقایسه دقیق خواهند بود .مدار گردش ماهواره ها به دور زمین طوری انتخاب شده است که عکسبرداری از هر ناحیه از سطح زمین ، در ساعت 9:30 به وقت محلی انجام می شود. در تصاویر ماهواره ای معمولا هر عکس با عکس کناری خود در خط استوا 14% و در عرض جغرافیایی ایران 25% و در قطب حدود 80% هم پوشانی خواهند داشت.

 

 

سیستم های سنجنده در ماهواره های لند ست:

:R.B.V (Return Beam Vidicon)1-

در این سیستم 3 دوربین به طور هم زمان سه تصویر در سه باند مختلف می گیرند.و قدرت تفکیک آن 80 متر می باشد . باند های تصویر برداری آن به ترتیب دارای منطقه طیفی آبی سبز برای باند 1 با دامنه طیفی 57/0 تا 47/0 میکرومتر ؛ طیف زرد-قرمز برای باند 2 با دامنه طیفی 68/0تا 58/0میکرومتر و طیف قرمز مادون قرمز برای باند 3 با دامنه طیفی 83/0تا69/0 میکرو متر است.

:                                                                                                             M.S.S (Malti –Spectral Scanner) 2-

این سیستم که هم زمان با سیستم قبلی کار می کند شامل سنجنده چهار باندی است و قدرت تفکیک آن نیز 80 متر می باشد.و در واقع نوعی اسکنر (جاروب کننده) سطح زمین است که در جهت غرب به شرق بوسیله امواج الکترومغناطیس انجام می پذیرد.باند های این سنجنده به ترتیب دارای منطقه طیفی سبز برای باند 1 با دامنه طیفی 6/0 تا5/0 میکرومتر ؛ قرمز برای باند 2 با دامنه طیفی 7/0تا6/0میکرومتر ؛ مادون قرمز نزدیک برای باند 3 با دامنه طیفی 8/0 تا 7/0 میکرومتر ؛ مادون قرمز دور برای باند4 با دامنه طیفی 1/1 تا8/0 میکرومتر است. به این ترتیب مجموعه دو سیستم شامل 7 باند پوشش تصویری خواهند بود. در ماهواره لندست 3 علاوه بر افزایش قدرت تفکیک 40 متری نسبت به ماهواره های قبلی که دو برابر شده است ؛ تفاوت دیگری در پوشش 98*98 کیلومتری تصاویر آن می باشد . در لندست 4 قدرت تفکیک به 30 متر افزایش یافته است. ( در حال حاضر قدرت تفکیک ماهواره های نظامی به 7 سانتیمتر افزایش یافته است ).

 

D.C.S ( Data Collection System)3-

 

عمل این سیستم در حقیقت رله اطلاعات دریافت شده به ایستگاههای زمینی از سنجنده های خودکار مختلفی بود و در لندست 1و2و3 وجود داشت اما در نسل بعدی ماهواره های تکنولوژی منابع زمینی حذف شد.

 

 

 

 

تاریخچه: 1-لندست 1  پرتاب 1972    عمر مفید  1سال  فعالیت تا سال 1978 ارتفاع 920 کیلومتر

    

2- لندست 2                     1975                                                          920

 

3- لندست  3                    1978                                     فعال               920

 

4- لندست   4                   1984                                  فعال                    705

 

 

 

 

ماهواره های هوا شناسی از نظر ویژگی های فنی به دو دسته تقسیم می شوند:

 

1- ماهواره های مدار قطبی یا خورشید آهنگ؛ مدار گردش این ماهواره ها در امتداد نصف النهارات ( طول جغرافیایی) است.و طوری تنظیم شده اند که زمان گذر  آنها  از استوا  در تمام مسیر ها ثابت است. این ماهواره ها در ارتفاع کمتری ( معمولا کمتر از 1000 کیلومتر) گردش می کنند. و مدت گردش یک دور آنها به دور زمین ، کمتر از 100 دقیقه است. و سلول تفکیک[1]1 آنها نیز کوچکتر است.

 

2- ماهواره های زمین آهنگ ؛ماهواره هایی که موقعیت آنها نسبت به زمین ثابت است. این ماهواره ها در امتداد مدار ها ( عرض جغرافیایی) و از مغرب به مشرق ( در جهت حرکت زمین به دور خودش) می گردند. ارتفاع مدار آنها زیاد است ( حدود 36000 کیلومتر) و مدت یک بار گردش آن به دور زمین حدود 24 ساعت طول می کشد.سلول تفکیک آنها بسیار بزرگ است و از دقت کمتری برخوردارند. اما محدوده دید آنها وسیع است و در هر بار می توانند نصف کره زمین و در فاصله های نیم ساعتی تصویر بردارند.

 

حال با این مقدمه ببینیم هر یک از این ماهواره ها چه می کنند.

 

الف) ماهواره های خورشید آهنگ: اولین ماهواره هواشناسی به نام تیروس[2]

 در آوریل 1960 در ایالت فلوریدای آمریکا به فضا پرتاب شد. ارتفاع مدار ماهواره های خانواده تیروس در ابتدا حدود 1300 کیلومتر بود ولی بتدریج کاهش یافت و به حدود 800 کیلومتر رسید.از سال 1966 به بعد ، سری دیگری از خانواده تیروس به نام  ایسابه  ام به فضا پرتاب شدند.

سری پیشرفته ماهواره های تیروس در سال 1970 با نام ایتوس یا تیروس

 به فضا پرتاب شد  که بعد ها با نام ماهواره نو آ معروف گردید.  [3]ام[4]  [5][6]

 

از کل ماهواره های خانواده تیروس در حال حضر فقط ماهواره های نوآ به شماره های 11و12 در مدار قرار دارند و فعالیت می کنند. ویژگی نوآ آن است که در هر گردش ، یکی از ماهواره ها به طرف شمال و دیگری به طرف جنوب در گردشند.ارتفاع مدار آنها 833 تا 870 کیلو متر است . مدت یک دور گردش به دور زمین 5/102 دقیقه است

 

 

سنجنده این ماهواره دارای 5 باند بسیار حساس رادیو متری است[7]1-

. تفکیک باند های این سنجنده از این قرار است:

باند 1 از 55/0 تا 9/0 میکرو متر ، باند 2  از 725/0 تا 1/1 میکرومتر،  باند 3  از 55/3 تا 93/3 میکرومتر ، باند  4  5/10 تا 5/11 میکرومتر ، باند 5    5/11 تا 5/12 میکرومتر .

باند های 1و2 برای تشخیص ابر ها ، مرز بین آب و خشکی و تعیین گسترش برف و یخ بکار مِی آید. از باند 3و4 در مطالعه پراکندگی ابر ها ، دمای سطوح تابشی و مطالعه دمای سطح اقیانوسها استفاده می شود.در باند 5 تابش بخار آب جوٌ اندازه گیری می شود.ابعاد سلول تفکیک تصاویر این ماهواره ها حدود 1/1 کیلومتر است.

 

                                                                   [8](TOVS):    2- سنجنده

 

 

این سنجنده از واحدهای جداگانه ای تشکیل شده است. این ماموریتها را انجام می دهد:

 

1-2- تهیه نیمرخ دمای ضخامت جوٌ از سطح زمین تا سطح 10 میلی باری ،  اندازه گیری بخار آب جوٌ در سه سطح متفاوت و اندازه گیری اوزون آتمسفر

 

2-2-اندازه گیری پرتوهای تابشی در قسمت مادون قرمز (از ¾  تا 15 میکروندر 20 باندجداگانه

 

3-2- اندازه گیری تابش گاز کربنیک در بالای جوٌ

 

4-2- اندازه گیری تابش در باند مایکروویو

 

         [9]SEM         3- سنجنده                                                                                                         

مسئول اندازه گیری پروتونهای خورشیدی ، ذرات آلفا ، تراکم جریان الکترونی، طیف انرژی و مجموع انرژی تابش در ارتفاع مدار ماهواره است.

 

[10]DCS   4- سنجنده

اطلاعات محیطی مانند دم ، فشار ، رطوبت ، ارتفاع و ... را از سکو های دیده بانی روی زمین دریافت کرده و پردازش می کند.

 

ماهواره نووآ به علت داشتن سلول تفکیک کوچک تر ، اطلاعات دقیقی از تمام عناصر اقلیمی بویژه سیستم های سینوپتیک زود گذر و کوچک  ارائه می کند.

 

   

[11]GOES  ماهواره های زمین آهنگ  یا 

 

 این ماهواره ها در ارتفاع 36000 کیلو متری بر روی استوا قرار گرفته اند و هم زمان با زمین می گردند در نتیجه موقعیت آنها نسبت به زمین همیشه ثابت است. اولین ماهواره

      در سال 1974 پرتاب شد. در سال 1975 ایالات متحده  شش ماهواره              Geos             به فاصله های مساوی در مدار زمین قرار داد  که هر کدام از آنها می توانند نصف کره زمین را تصویر برداری کنند.علاوه بر امریکا ، کشور های اروپایی ، ژاپن و هندوستان نیز از این  ماهواره ها در مدار زمین قرار داده اند. ماهواره های زمین آهنگ                                                                        ایالات متحده در دو باند 55/0 تا 7/0 میکرومتر و 5/10 تا 6/12 میکرومتر د ر هر نیم ساعت یک تصویر تهیه می کنند. سلول تفکیک باند مرئی 8/1 کیلومتر و باند مادون قرمز 6 کیلومتر است.                                                                         



[1] کوچکترین مساحتی که چشم ماهواره در هر نگاه مشاهده می کند

 

[2]- TIROS (Television Infrared Observation Satellite)

[3]-NOAA(National Oceanic and Atmospheric Administrtion)

[4]-

[5]- ESSA ( Environmental Science Administration )

[6] -ITOS

[7] -Advanced Very High Resolution Radiometer

 

[9] -Solar Environmental Monitor

[10] -Data Collection System

[11] - Geostationary Operational  Environmental Satellite

  
; ساعت ۸:٤٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۳


شهر ها و استان های کشور

اگر اطلاعاتی در مورد شهر ها و استان های کشور می خواهيد . در اين سايت می توانيد بيابيد.

  
; ساعت ٧:٤٤ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸۳


ليست سايت های علمی

آدرسی که در اين قسمت آمده است ، ليست مجموعه نسبتا کاملی از سايت های علمی در زمينه های مختلف است. برای استفاده بيشتر آن را در صفحه اصلی نيز لينک کرده ام

  
; ساعت ٧:٤٢ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۸۳


آموزش لذت بخش

http://www.freewebs.com/chubineh/earth%20core.JPG

  
; ساعت ٧:٤٥ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٧ اردیبهشت ۱۳۸۳


اطلاعات مورد نياز معلمان جغرافيای

اين سايت برخی از اطلاعات مورد نياز معلمان جغرافيای را در اختيار می گذارد

  
; ساعت ٢:۱٤ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٦ اردیبهشت ۱۳۸۳


معلمان جغرافيای استراليا

اگر مايل به تماس با معلمان جغرافيای استراليا هستيد  با اين آدرس تماس بگيريد.

  
; ساعت ٢:۱۱ ‎ب.ظ روز یکشنبه ٦ اردیبهشت ۱۳۸۳


 

اين آدرسی است برای آشنايی بيشتر بچه ها با جغرافيا

  
; ساعت ٩:۱۱ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٦ اردیبهشت ۱۳۸۳


کاربرد رايانه در آموزش جغرافيا - قسمت آخر

چه موضوعات جغرافيايي را با استفاده از رايانه بهتر مي‌توان آموزش داد؟

          در اين قسمت نيز مي‌توانيم طبقه‌بندي بر مبناي سطح آموزش‌ها قائل شويم. به عنوان مثال موضوعات جغرافيايي كه در سطح عمومي با استفاده از رايانه قابل ارائه هستند، عبارت‌اند از:

بازي‌هاي جغرافيايي

آزمون‌هاي جغرفيايي

مشابه‌سازهاي جغرافيايي

و همه‌ي موضوعات معمولي جغرافيا در همه‌ي ابعادش به صورت منابع اطلاعات جغرافيايي

در بعد تخصصي اين موضوعات ازطريق رايانه‌ها قابل آموزش هستند: كارتوگرافي، نقشه‌خواني، G.I.S و سنجش از دور.

 در محتواي فصل چهارم از كتاب درسي جغرافيا در دوره‌ي پيش‌دانشگاهي كاربرد رايانه در جغرافيا به اين صورت طبقه‌بندي شده است.

          الف- كاربرد رايانه در ارائه‌ي اطلاعات جغرافيايي (با استفاده از CDهاي آموزشي بسياري از موضوعات عام و خاص جغرافيا قابل ارائه هستند.)

          ب- كاربرد رايانه در پردازش اطلاعات جغرافيايي: نرم‌افزارهاي عمومي آماري در پردازش آمارهاي جغرافيايي نظير داده‌هاي هواشناسي و جمعيت مي‌توانند مورد استفاده قرار گيرند.

          ج- جغرافيا و شبكه‌هاي اطلاع‌رساني جهاني: جغرافيا نيز مانند هر رشته‌ي علمي و يا هر موضوع مشخصي در شبكه‌هاي اطلاع‌رساني قابل جست‌وجو است.

          د- ارتباط با جغرافيدانان ديگر كشورها: اميد است جغرافيدانان ايران از چنين امكاني كه به‌وجود آمده است، براي تبادل نظر و اعتلاي دانش جغرافيا استفاده كنند.

          هـ- پردازش اطلاعات جغرافيايي: بهترين مثال در اين زمينه استفاده از نرم‌افزار ادريسي است كه مي‌تواند با استفاده از داده‌هاي رقومي ماهواره‌اي به تحليل مشخصات هر منطقه اقدام نمايد.

          و- مشابه‌سازي مدل‌هاي جغرافيايي به وسيله‌ي رايانه: در صورتي كه اين توانايي در معلمان جغرافيا تقويت شود كه بتوانند برنامه‌نويسي رايانه‌اي را بياموزند و يا با همكاري يك برنامه‌نويس رايانه‌اي مشتركاً اقدام به تهيه برنامه‌هاي virtual lab يا آزمايشگاه‌هاي مجازي بنمايند. بسياري از موضوعاتي كه امكان حضور در محل براي مشاهده و تعقيب فرايند آن وجود ندارد، ازطريق رايانه‌ها قابل نمايش هستند. از جمله فرسايش‌ها اعم از بادي يا آبي آن، تغيير كف اقيانوس‌ها، نحوه‌ي عملكرد آتشفشان‌ها به هنگام انفجار و

          پيشنهاد مشخص در اين زمينه آن است كه همكاران محترم در استان‌هاي خود بررسي نمايند كه آيا امكان راه‌اندازي يك سايت اينترنتي براي همان استان وجود دارد يا خير؟ باتوجه به اين كه برخي از دانش‌آموزان در اين زمينه توانمندي‌هاي قابل توجه يافته‌اند مي‌توان از وجود آنان نيز بهره برد. دوم اين كه كليه همكاران با تعريف يك e-mail براي خود در طول سال نسبت به تبادل اطلاعات حرفه‌اي اقدام نمايند.

آدرس‌هاي اينترنتي قابل استفاده در آموزش جغرافيا

          يك جست‌وجوي ساده در اينترنت حجم بالايي از اطلاعات و آدرس‌هاي كسب اين اطلاعات را دراختيار معلمان جغرافيا مي‌گذارد. در اين قسمت ضمن ارائه‌ي برخي از اين آدرس‌هاي قابل استفاده كه در برخي از منابع ذكر شده است، ليستي از آدرس‌هاي اينترنتي نيز ضميمه مي‌باشد.

يك سرويس گزارش‌دهي مستقيم و آني در زمينه‌ي آموزش و پرورش كه مؤسسه تحقيقات توسعه آن را اداره مي‌كند.

www.id21.org

پايگاه اينترنتي بخش آموزش و پرورش يونسكو كه براي آگاه شدن از ابتكارات بين‌المللي در زمينه‌ي آموزش و پرورش مفيد است.

www.unesco.org/education

پايگاه اينترنتي انجمن دست‌اندركاران آموزش و پرورش زنان افريقا

www.fawe.org

براي يافتن اطلاعاتي درخصوص همكاري جديد ميان چندين مؤسسه براي آموزش دختران

www.girlseducation.org

كتابخانه مجازي يونسكو كه منتخبي از كتاب‌هاي منتشر شده توسط يونسكو را به طور كامل و رايگان بر روي شبكه جهاني ارائه مي‌كند.

www.unesco.org/virtual-Library

اخبار تازه سازمان ملل متحد درباره‌ي گزارش‌ها و قطعنامه‌هاي مهم

www.un.org/dept/dpko

درمورد گونه‌هاي زنده‌ رو به انقراض، مسائل زيست‌شناختي و تغييرات آب و هوا، ارائه‌ي اطلاعات مي‌كند.

www.biodiv.org/rioconv/

آدرس‌هاي زير اطلاعاتي را درمورد مدارس مجازي و نقش رايانه در آموزش جغرافيا ارائه مي‌كند.

دانشگاه تماسك سنگاپور

www.tp.edu.sg/default-.htm

http://geog.gmu.edu/geog.com/

http://courses.woshington.edu/geogineQ/co

www.clas.ufl.edu/users/mbinford/geoS145

www.census.gov/geo/www/compjobs.html

www.geog.psu.edu/compresource.html

www.Earthshots.com

http://macosarchives.macosarchives.com/education-geography.html

 

 

                                           برخی از اصطلاحات

Pc= personal computer

رايانه شخصي رايانه خانگي

www= world wide web

شبكه اطلاع‌رساني جهاني

Modem

مودم وسيله‌اي براي برقراري ارتباط بين رايانه و ارائه‌كننده‌ي خدمات اينترنتي ازطريق خط تلفن

Virtual education

آموزش مجازي

Virtual school

مدرسه مجازي

Virtual classroom

كلاس درس مجازي

Chat

گفت‌وگوي اينترنتي

e-mail

پست الكترونيك

Lan = Local area network

شبكه اطلاع‌رساني محلي

Wan= wide area network

شبكه اطلاع‌رساني جهاني

Man= metropolitan area network

شبكه اطلاع‌رساني شهري

CBT= Computer Based Tranining

طراحي و توليد مواد آموزشي بر پايه رايانه

Fire wall

ديوار آتش، برنامه‌هاي محافظ در اطلاع‌رساني شبكه‌اي

URL= Uniform Resource Locator

جايگزين منبع يكنواخت در اينترنت كه شامل آدرس‌ها‌ي حمايت‌كننده‌ها مي‌شود.

HTML= Hyper text makeup language

زبان ساخت ابر متن در اينترنت

HTTP= Hyper text transfer protocol

پروتكل انتقال ابرمتن در اينترنت

Search engine =

موتور جست‌وجو‌گر در اينترنت نظير yahoo يا msn

Web =

شبكه اطلاع‌رساني

Computer letrece =

سواد كامپيوتري

Yahoo= Yet Another Hierarchical Officious Oracle by David Filo and Jerry Yang at Stanford university at 1994.

يا هو

L S I = Larage Skill Integrated

مدارات بسيار مجتمع

U L S I = Ultra Larage Skill Integrated

مدارات فوق مجتمع

I S P = Internet Service Present

عرضه‌كننده خدمات اينترنت

  
; ساعت ٧:٥۳ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٦ اردیبهشت ۱۳۸۳


کاربرد رايانه در آموزش جغرافيا-قسمت هشتم

مزايا و معايب آموزش مجازي

            درمورد مزايا و معايب آموزش مجازي، شايد بهتر باشد ابتدا اشاره‌اي به مزايا و معايب شبكه اطلاع‌رساني كنيم و سپس با يافته‌هاي آن بخش به ارائه‌ي مزايا و معايب آموزش مجازي بپردازيم چرا كه اين هر دو به نحو بنيادي با يك‌ديگر در ارتباط بوده و بر يك‌ديگر تأثير و تأثر دارند. براي اين موضوع نيز ذكر يك مثال خالي از فايده نخواهد بود. «در آوريل 1995 يك دختر دانشجوي رشته شيمي دانشگاه پكن در يكي از بيمارستان‌هاي اين شهر در حال مرگ بود و به حال اغما رفته بود. با وجود آزمايش‌هاي زيادي كه انجام شده بود، پزشكان نتوانسته بودند علت مرگ قريب‌الوقوع او را پيدا كنند. يك دوست دانشجوي اين بيمار در اوج نااميدي پيام استمدادي تهيه كرد و طي آن علائم بيمار را براي چند تابلوي اعلانات الكترونيك پزشكي و فهرست پستي در اينترنت فرستاد. پزشكاني كه در سراسر دنيا مرتباً اين تابلوهاي اعلانات الكترونيك و فهرست‌هاي پستي را مي‌خوانند، فوراً پاسخ دادند. در واشنگتن نيز دكتر جان آلديس از پزشكان وزارت خارجه امريكا پيغامي را كه از چين آمده بود، مشاهده كرد. او كه به تازگي در چين خدمت كرده بود، پزشكان معالج اين دانشجوي چيني را مي‌شناخت و با استفاده از اينترنت پيام استمداد را به همكارانش در امريكا فرستاد. طولي نكشيد كه عده‌ي زيادي از پزشكان ازطريق شبكه به اين بحث پيوستند و به تدريج نظر مشتركي شكل گرفت مبني بر اين كه اين دختر احتمالاً بايد از تاليم (فلزي شبيه به سرب) مسموم شده باشد. يك آزمايشگاه در پكن اين تشخيص را تأييد كرد. غلظت تاليم در بدن بيمار حدود 1000 برابر غلظت نرمال بود. پيام‌هاي الكترونيكي بيش‌تري مبادله شد كه طي آن‌ها روش‌هاي درماني پيشنهاد مي‌شد و متناسب با نتيجه، اصلاح مي‌گشت. حال بيمار كم‌كم رو به بهبود گذاشت و در بيش از يك سال، اين جمع بين‌المللي پزشكان هم‌چنان ازطريق اينترنت كه زندگي او را نجات داد، مراقب حالش بودند.[1] در بحث آموزش‌ها نيز شبكه جهاني تأثير غيرقابل انكاري دارد زيرا سبب مي‌شود كه دانش‌آموزان با حجم عظيمي از تجارب آشنا شوند. بدني ترتيب آن‌ها خود مي‌توانند در كار عملي شركت نمايند. اين دانش‌آموزان به جاي آن كه صرفاً دريافت‌كننده اطلاعات باشند، خالق آن نيز به‌شمار مي‌آيند. به دليل اين كه اطلاعات به شكل خطي به آن‌ها ارائه نمي‌گردد كاري كه در كلاس‌هاي سنتي از جانب معلم انجام مي‌شود- مهارت‌هاي فكري خويش را به كار انداخته و آن‌چه كه بايد در آن تحقيق انجام دهند را برمي‌گزينند. فراگيري عملي، انگيزه بيش‌تر، افزايش پيشرفت تحصيلي، دستيابي به منابع درسي بيش‌تر، رابطه تعاملي بيش‌تر، رعايت حال دانش‌آموزان خجول كه در جمع چيزي ياد نمي‌گيرند، خلاصي از محدوديت‌هاي كتاب‌هاي درسي، جهاني شدن سطح اطلاعات و آموخته‌هاي جهاني و پذيرفتن و تحمل آرا و عقايد ديگران از جمله مزاياي شبكه‌هاي اطلاع‌رساني در مسائل آموزشي است [2] اما اگر بخواهيم درمورد معايب شبكه‌هاي اطلاع‌رساني نكاتي را اشاره كنيم، ذكر اين نكته اولي‌تر است كه هر پديده‌ي نو در درون خود مزايا و معايبي را بالقوه دارد، فقط زماني كه تصميم به استفاده از آن مي‌گيريم اين مزايا و معايب آشكار مي‌شود. شبكه‌هاي اطلاع‌رساني نيز مانند هر پديده‌اي اگر درست مورد استفاده قرار نگيرد به عيب تبديل خواهد شد كافي است در چگونگي از استفاده از اينترنت هدفمان را مشخص كنيم و تصميم به استفاده‌ي صحيح از آن بگيريم. جاي نگراني نيست اگر سواد رايانه‌اي كافي داشته باشيم، قادر خواهيم بود مكانيزم‌هاي كنترلي را براي شبكه‌هاي اطلاع‌رساني تعريف كنيم.

درمورد مزايا و معايب كلاس‌هاي درس مجازي اين موارد را مي‌توان بيان داشت:

مزاياي كلاس‌هاي مجازي:

عدم محدوديت گنجايش

عدم محدوديت مكاني

عدم محدوديت زماني

پيوستگي بيش‌تر با محيط كلاس (ساعات بيش‌تري در محيط يادگيري به‌سر مي‌برد و محدود به ساعات كلاس نيست.)

دسترسي مستمر به استاد

مكتوب بودن كليه مطالب

امكان تعامل بيش‌تر بين دانش‌آموزان

سرعت و اطمينان بيش‌تر در ارائه‌ي مطالب آموزشي

دسترسي سريع به منابع درسي و آموزشي سراسر دنيا

فراغت بيش‌تر براي معلم و شاگرد

ارزان‌تر بودن به روز كردن مطالب

فراگيري مطالب به تنهايي

تغيير در سرعت يادگيري متناسب با سطح مخاطب

معايب كلاس‌هاي مجازي:

عدم درك محضر استاد (فقدان روابط عاطفي و انساني)

برگزاري امتحان

محدوديت‌هاي فني و هزينه

مشكلات نرم‌افزاري و فقدان توانمندي در ساخت آن‌ها

كمبود نيروي انساني كارآمد

موارد استفاده از رايانه در آموزش جغرافيا

            همان‌طور كه در بخش‌هاي قبلي نيز اشاره شد، موضوع استفاده از رايانه در آموزش جغرافيا را از دو بعد مي‌توان مورد بررسي قرار دارد. اولاً دانش جغرافيا و ماهيت بين رشته‌اي بودن آن و سوابق به‌كارگيري از اطلاعات رقومي در بخش‌هايي از اين دانش نظير سنجش از دور و G.I.S مطرح است كه هم قابليت‌هايي را فراهم مي‌كند و هم از سوي ديگر، انتظارات را از اين رشته علمي افزايش مي‌دهد. دوماً امكانات آموزشي كه فناوري اطلاعات (IT) براي ساير موضوعات آموزشي فراهم مي‌كند، مي‌بايست درمورد دانش جغرافيا نيز مورد نظر قرار گيرد و همان‌طوري كه بيان شد، فناوري اطلاعات به دو صورت مي‌تواند امكانات آموزشي دراختيار همه‌ي رشته‌هاي علمي بگذارد:

بدون اتصال به شبكه‌هاي اطلاع‌رساني

با اتصال به شبكه‌هاي اطلاع‌رساني

در صورت اول: امكاناتي كه وجود دارد عبارت‌اند از: ديسكت‌ها، CDهاي نوري، نرم‌افزارهاي آماري و نرم‌افزارهاي گرافيكي

و در صورت دوم: virtual lab, virtual classroom, tele confrence, e-mail و

          حال با تركيب هر يك از ابعاد امكاناتي و مزيت‌هاي بالقوه جغرافيايي مي‌توان اشكال ديگري از موارد استفاده از رايانه در آموزش جغرافيا را تصوير نمود. مثلاً در بحث G.I.S در شرايط بدون اتصال به شبكه‌هاي اطلاع‌رساني و با اتصال به شبكه‌هاي اطلاع‌رساني، تفاوت‌هايي ازنظر عملكرد رايانه‌ها وجود خواهد داشت و يا باتوجه به بين‌رشته‌اي بودن جغرافيا، امكان مضاعفي نسبت به ساير علوم انساني و يا علوم تجربي محض در استفاده از رايانه به هر صورت آن به وجود مي‌آيد.



[1] - امداد با اينترنت، مجله گزارش كامپيوتر، 135، اسفند 75، ص 9، ترجمه انسيه عظيمي.

[2] - نقش اينترنت در آموزش زبان خارجي، محسن كليني، آموزه، تابستان 80، شماره دهم ص 42.

  
; ساعت ٢:۳٠ ‎ب.ظ روز شنبه ٥ اردیبهشت ۱۳۸۳


نقشه خوانی - رسم نيمرخ توپوگرافی

چگونه یک نیمرخ توپوگرافی رسم کنیم؟

نیمرخ توپوگرافی یک برش عرضی یا طولی از دامنه است که می خواهیم آن را مطالعه کنیم. نیمرخ های توپوگرافی ، مبنای تهیه نیمرخ های زمین شناسی هستند.  نوع نیمرخ توپو گرافی  می توان رسم کرد:

1-نیمرخ توپو گرافی عرضی که در واقع برشی است عمود بر منحنی های میزان یا عمود برشیب دامنه .و منظور از تهیه آن مطالعه وضعیت دامنه از نظر شکل عوارض است.

                                                                                                      

  2- نیمرخ توپو گرافی طولی که منطبق بر خط تالوگ است.و منظور از تهیه آن تعقیب مسیر رود هاست و چگونگی تغییرات بوجود آمده در مسیر یک رود می باشد.

 

   3-  گاهی نیز به منظور مطالعه ای خاص ، مقاطع متععدی در یک نیمرخ تهیه می کنند. وممکن است ترکیبی از نیمرخ های عرضی و طولی باشد. در چنین نیمرخ هایی جهت تغییر زاویه را با نقاله اندازه گرفته و در ابتدا و انتهای هر قطعه آدرس جهت آن را قید می کنند.

بر روی نیمرخ های طولی اثرات فرسایش مطالعه می شودو مقاومت نسبی سنگها را می توان تعیین کرد . بر روی نیمرخ های عرضی ، تعیین شکل دره و دلایلی که سبب نوسانات این نیمرخ ها شده است مشخص می شود.

برای رسم یک نیمرخ کافی است محل مورد نظر را با دونقطه مشخص کنید و خطی بین آنها رسم نمایید. حال یک کاغذ میلیمتری را از وسط تا کنید و محل تاشدگی را بر روی خطی که در نقشه رسم کرده اید مماس کنید. محل تلاقی هر یک از منحنی میزان ها را با خطی که روی نقشه کشیده اید بر روی کاغذ میلی متری علامت بزنید.کاغذ میلیمتری را باز کنیدو محل تا شدگی را به عنوان محور افقی نیمرخ در نظر بگیرید .و در سمت چپ آن خطی عمود بر محور افقی ترسیم کنید که در واقع محور عمودی یا محور ارتفاعی نیمرخ شما خواهد بود.بر روی این محور عمودی متناسب با نیازی که دارید تقسیم بندی ارتفاعی انجام دهید. بین هر مقطع ارتفاعی و نقطه همان ارتفاع که بر روی محور افقی تعیین کرده بودید؛ یک رابطه خطی برقرار کنید و محل آنرا علامت بزنید.با وصل کردن نقاط بدست آمده به یکدیگر ، نیمرخ توپوگرافی محل مورد نظر بدست می آید.

 

فهرست منابع:

1- نقشه و نقشه خوانی در جغرافیا –دکتر جمشید جداری عوضی-پیام نور 1372

2- مبانی نقشه خوانی – دکتر مجتبی یمانی – دانشگاه تهران 1380

3-درآمدی بر روشها و فنون میدانی جغرافیا – جان اف لونسبری – دکتر بهلول علیجانی – سمت-۱۳۷۱

 4-کارتو گرافی مدرن وG.I.S مهدی مدیری – سازمان جغرافیایی ارتش - 1377

  5- توصیف و تفسیر نقشه های توپو گرافی و زمین شناسی – دکتر محمد رضا ثروتی و دکتر جلیل الدین سرور – نشر حرف نو 1379                                                

6- اسناد و مدارک برای تفسیر نقشه  جلد اول – ارل شامبول- دکتر عبدالحمید رجایی اسفند 1372

7- مقدمه ای بر کارتو گرافی – دکتر مجید زاهدی – سمت - 1370

8- روش آموزش نقشه های توپو گرافیک و مسطح – دکتر اسکندر فتحی آذر – رشد آموزش جغرافیا شماره 31 پاییز 1372

9- روشهای عملی تعیین طول و عرض جغرافیایی – مهدی چوبینه – مجله رشد آموزش راهنمایی – شماره 10 بهار 1375

10-Map Reading. Department of the Army . technical manual 1956…………………………………           

  
; ساعت ۸:٠۱ ‎ق.ظ روز شنبه ٥ اردیبهشت ۱۳۸۳


نقشه خوانی-شيب و اندازه گيری آن

شیب و ا نواع آن:

دامنه ها در جغرافیا از اهمیت بسیاری برخوردارند. سطحی که بین خط الراس و خط القعر قرار دارد ، دامنه می نامند. دامنه ، مادر عوارض زمین است. بر روی دامنه؛ انواع شیب ها را می توان دید. با اندکی تمرین می توان انواع شیب را روی نقشه های توپوگرافی تشخیص داد.

چنانچه فاصله منحنی های میزان بدون هیچ تغییری به صورت مساوی تا انتهای نقطه ارتفاعی امتداد داشته باشد؛ شکل شیب  ساده را نشان می دهد.

در صورتی که در قسمت بالای دامنه  فاصله منحنی میزان ها زیاد باشد و هر چه به سمت پایین دست برویم فاصله منحنی ها کمتر وکمتر بشوند. با شیب محدب یا کوژ مواجه هستیم.

اگر فاصله منحنی های میزان در بالای دامنه به هم نزدیک باشند و هر چه به سمت پایین برویم فاصله آنها بیشتر شود . شیب عارضه مقعر یا کاو خواهد بود.

گاهی در یک دامنه منحنی های میزان به هم نزدیک و دور می شوند. در این صورت در طبیعت شاهد دامنه ای مرکب خواهیم بود که هم شیب محدب وهم شیب مقعر دارد.

چنانچه مهارت خود را در زمینه خواندن نقشه ها در مورد شیب ها افزایش دهید ؛ قادر خواهید بود در روی نقشه انواع پرتگاهها  نظیر پرتگاه صخره ای ، پرتگاه گسلی ، پرتگاه ساحلی و پرتگاه رودخانه ای را تشخیص دهید.

اندازه گیری شیب دامنه:

زاویه بین هر نقطه بر روی دامنه را با تصویر همان نقطه در سطح افق ؛ اندازه شیب می گویند.برای اندازه گیری شیب هر نقطه بر روی نقشه های توپوگرافی ، می بایست ارتفاع دقیق نقطه مورد نظر را از روشهایی که قبلا آموختید بدست آورید.فاصله افقی بین آن نقطه و نقطه پایین شیب را نیز با استفاده از مقیاس مشخص می کنیم. در این صورت اندازه دو ضلع از یک زاویه قائم الزاویه را بدست آورده ایم. بر اساس یک رابطه مثلثاتی ، اندازه یک زاویه برابر است با اندازه ضلع مقابل به ضلع مجاور آن زاویه . آنچه بدست می آید شیب نسبی دامنه مورد نظر است که برای تبدیل آن به درجه دو راه وجود دارد .

 1-  در جداول مثلثاتی معادل تانژانت بدست آمده عدد درجه زاویه مورد نظر را قرائت کنیم                                                                                                               

     2-کافی است عدد بدست آمده را در عدد 3/57 ضرب کنیم ( شیب نسبی 1:57،3 مساوی یک درجه است) این روش تا زاویه شیب کمتر از 7 درجه قابل استفاده است.

اگر مقدار بدست آمده را در عدد 100 ضرب کنیم در صد شیب بدست خواهد آمد .

 رابطه تعیین شیب عبارتست از:togα= H/L                                       

که در این مدل

  α = زاویه شیب      

 = ارتفاع نقطه بالای دامنه           H

= فاصله افقیL

 

  
; ساعت ٧:٤٩ ‎ق.ظ روز شنبه ٥ اردیبهشت ۱۳۸۳


کاربرد رايانه در آموزش جغرافيا - قسمت هفتم

آموزش از راه دور (Distance Education) و آموزش الكترونيكي E-Larning

          از جمله امكانات آموزشي كه شبكه‌هاي اطلاع‌رساني فراهم مي‌كنند، يكي آموزش از راه دور است. پست الكترونيك، كنفرانس‌هاي ويديويي و موانع زماني و مكاني را پشت سر گذاشته و افق جديدي را پيش روي آموزش‌گيرندگان گشوده است. از اين رو، ابتدا لازم است نگاهي گذرا به ساختار آموزشي از راه دور بيندازيم و البته در اين نگاه، عمدتاً به قابليت‌هاي شبكه‌هاي اطلاع‌رساني و نقش آن‌ها در آموزش از راه دور توجه خواهيم كرد. آموزش از راه دور يك روش آموزشي است كه در آن آموزش‌دهنده و آموزش‌گيرنده به وسيله‌ي زمان، مكان و يا هردو از هم جدا شده‌اند. مواد آموزشي به مكان‌هاي دورتر ازطريق يكي از روش‌هاي كتاب، جزوه، متن، گرافيك، نوار صوتي و تصويري، ديسك نوري، اينترنت يا آموزش روي خط (Online) كنفرانس ويديويي يا صوتي، تلويزيون‌هاي دوسويه، دورنگار و ماهواره منتقل مي‌شود. [1] اين نكته را بايد يادآور شد كه آموزش از راه دور هيچ‌گاه مانعي براي استفاده از كلاس‌هاي آموزشي سنتي نخواهد بود. اصطلاحاتي كه در اين زمينه معمول است، عبارت‌اند از:

آموزش بر پايه‌ي رايانه يا Computer-based training = CBT

آموزش بر پايه‌ي اينترنت يا Internet-based training = IBT

آموزش بر پايه وب يا Web-based training = WBT

مزاياي WBT بر CBT به علت حفظ مزاياي آموزش‌هاي سنتي است. گاهي WBT را مترادف با IBT به‌كار مي‌برند كه به آن آموزش Online نيز گفته مي‌شود. حال كه بحث به اين‌جا رسيد، لازم است مختصري نيز به بحث عميقاً آموزشي e-Learning يا آموزش الكترونيكي نيز اشاره‌اي كنيم چرا كه گاهي اين اصطلاحات به جاي يك‌ديگر به‌كار گرفته مي‌شوند. پرداختن به اين موضوع، حداقل فايده‌اي كه دارد، تفكيك و تميز اين مقولات آموزشي از يك‌ديگر است. E-Learning تحت عنوان‌هاي يادگيري Online، آموزش‌هاي برمبناي وب، آموزش برمبناي رايانه و آموزش از راه دور شناخته مي‌شود كه ازطريق اينترنت قابل دستيابي است و يك تجارت اقتصادي رو به رشد نيز مي‌باشد. بسياري از كلاس‌هاي آموزش e-Learning به اين منظور طراحي شده‌اند تا به شما اجازه دهند در همان محلي كه قرار داريد آموزشي ببينيد و بسياري از اين كلاس‌ها موضوعات زيادي از لوله‌كشي ساختمان و باغباني تا برنامه‌هاي كاربردي نرم‌افزاري تجاري را ارائه مي‌كنند. [2]

          از سوي ديگر، مي‌دانيم كه آموزش براي اين كه كارآمد و اثرگذار باشد بايد بتواند حواس افراد را به خود جلب كند و آن‌ها را مجذوب نگه دارد. سيستم عصبي مغز كه بر امر توجه و دقت نظارت دارد، بسيار سريع خسته مي‌شود. عصب‌ها نياز دارند كه در هر سه تا پنج دقيقه استراحت كنند. در غير اين صورت، سرعت واكنش آن‌ها كاهش مي‌يابد. پس يك اصل مهم مي‌گويد: در آموزش اگر جذب موضوع نشده باشيد، به آن خوبي كه بايد مطالب را ياد نخواهيد گرفت. كليدهاي آموزشي موفقيت‌آميز عبارت‌اند از:

تنوع در انواع محتوا

ايجاد تعامل براي جلب توجه

بازخورد سريع براي اين كه اگر مطالبي به غلط جا افتاده‌اند، تصحيح شوند.

تشويق به تعامل با ساير يادگيرنده‌ها و با معلم

دوره‌هاي آموزش الكترونيكي داراي عناصري هستند كه كاربر كنترلشان مي‌كند. اين امر در كلاس‌هاي عادي امكان‌پذير نيست. (مثلاً تكرار فرايند فرسايش رودخانه‌ها يا چگونگي نفوذ مواد مذاب در لايه‌هاي رسوبي و) بدترين تجربه‌اي كه هر كس ممكن است در يك محيط آموزش الكترونيكي با آن مواجه شود، مشاهده‌ي مواد آموزشي قديمي و مكتوب است كه صرفاً به صورت رايانه‌اي درآمده باشد. [3]

          در ايران، بيش از 9 سال است كه در زمينه‌ي آموزش الكترونيكي فعاليت مي‌شود اما به علت مشكلات سخت‌افزاري و كندي سرعت اينترنت در داخل كشور بحث جدي درمورد آموزش مبتني بر وب انجام نگرفته است و در بدو امر، آموزش بر پايه رايانه (CBT) تقريباً به فاصله‌ي 2 سال پس از امريكا و اروپا با توليد CDهاي آموزشي آغاز رشد.[4] برگزاري اولين همايش آموزش الكترونيكي در خرداد ماه سال 1382 نشان داد كه نه تنها بخش خصوصي در زمينه‌ي آموزش‌هاي Online فعاليت‌هاي گسترده‌اي را آغاز كرده است بلكه براساس آمار غيررسمي، تعدادي از دانش‌آموزان فعلي در حال آموزش در شبكه‌هاي وب هستند.

          به طور خلاصه، e-Learning يا آموزش ازطريق الكترونيكي عبارت است از آموزشي كه جامع است و شمول دارد براي همه در هر مكان و هر زمان و با هر سرعتي يعني اين كه آموزش‌دهنده، مطالب آموزشي را به وسيله‌ي اينترنت يا اينترانت دراختيار آموزش‌گيرنده قرار مي‌دهد و آموزش‌گيرنده در هر كجاي دنيا كه باشد، مي‌تواند از آن استفاده كند و با هر روش (هر وسيله الكترونيكي) كه در عصر حاضر قابليت ايجاد تماس را دارند، مي‌توان اين اطلاعات را منتقل كرد و در اين روش آموزشي، زمان و مكان از فرايند آموزش حذف مي‌شوند و اين دو عامل بسيار مهمي هستند كه در مسائل آموزشي ايجاد اشكال مي‌كنند.[5]

از چه طريقي مي‌توان آموزش الكترونيكي را ارائه كرد؟

            اشاره شد كه هرگاه اطلاعات از يك نقطه به نقطه‌ي ديگري و يا از آموزش‌دهنده به آموزش‌گيرنده ازطريق الكترونيكي رد و بدل شود، به آن آموزش الكترونيك مي‌گوييم. براي اين كه بتوانيم اين اطلاعات را مبادله كنيم، مي‌توانيم از اينترنت، اينترانت، اكسترانت، ماهواره، تله ويديو، تلويزيون دوسويه و CD هاي آموزشي استفاده كنيم. اگرچه خود اينترنت قابليت‌هايي نظير e-mail يا پست الكترونيكي، تله كنفرانس، voice chat, chat و را فراهم مي‌كند كه امكان تبادل اطلاعات را به‌وجود مي‌آورد.

آموزش مجازي Virtual education

          شايد شما هم اصطلاحات دولت مجازي يا دولت الكترونيكي، شهر اينترنتي و اقتصاد الكترونيكي را شنيده باشيد. اين اصطلاحات به دليل ارتباطي كه با يك‌ديگر دارند و سرانجام همه‌ي آن‌ها به شبكه‌هاي اطلاع‌رساني جهاني ختم مي‌شود درموارد مختلف مي‌بايست مورد توجه قرار گيرند. به عبارت ديگر، در پي آشنايي با شبكه‌هاي اطلاع‌رساني و انواع آن بحث آموزش از راه دور و آموزش الكترونيكي مطرح است كه سرانجام ما را به موضوع آموزش مجازي مي‌رساند كه شايد جلوه عملياتي از آموزش الكترونيكي يا مشرف بر آن باشد. اگر تصور مدارس بدون ديوار قدري مشكل باشد، تصور دانشگاه‌هاي Online زياد سخت نيست. ديگر لازم نيست كه افراد حتماً در يك دوره‌ي آموزشي دانشگاهي ثبت‌نام كنند و وقت و انرژي آن‌ها به خاطر مقررات دست و پاگير اين مؤسسات آموزشي تلف شود. آن‌ها مي‌توانند در داخل منزل و فقط با ارتباط رايانه‌ي شخصي خود با شبكه‌هاي اطلاعاتي مورد نياز، به تنهايي بر مسائل آموزشي‌شان فايق آيند.[6] در اين مورد، ذكر يك مثال مي‌تواند به روشن‌تر شدن بحث كمك نمايد. در برج‌هاي مجلل و سالن‌هاي گرد پلي‌تكنيك تماسك (temasek) سنگاپور خدماتي ارائه مي‌شود كه هر دانشجويي آرزوي آن را دارد. پيشرفته‌ترين كتابخانه‌ها و بانك‌هاي اطلاعاتي، ثبت‌نام آسان، استادان راهنما، كتاب‌هاي راهنماي مطالعه، مشاوره مالي براي شهريه و خدمات ديگر و و دريافت اين همه بدون تلف كردن ساعت‌ها وقت يا انرژي در صف‌هاي انتظار اما چون بايد ديد تا باور كرد. چه‌طور است به سرعت چرخي در مركز دانشجويي بزنيم. با فشار چند كليد در شبكه اينترنت آن‌جا هستيم. به دنياي تحصيل رايانه‌اي روي خط (Online) خوش آمديد. دانشجويان در سرتاسر جهان مي‌توانند در كلاس‌هاي تماسك ثبت نام كنند، آن هم در هر رشته‌اي از مهندسي گرفته تا گردشگري و حتي رشته آشنايي با خط ژاپني كاتاكانا. زمان و مسافت ديگر مانعي بر سر راه آموختن نيست چرا كه دانشجويان متناسب با برنامه‌ي زماني خود، دوره‌هايي را كه به اين منظور طراحي شده‌اند، با استاد راهنما و اطلاعات اضافي كه ازطريق پست الكترونيكي و ديسك نوري و كتابخانه‌هاي رايانه‌اي شبانه‌روزي در دسترس هستند، به رايانه‌ي خود منتقل مي‌كنند. امتحانات، ارائه‌ي تكاليف و حتي مشورت خصوصي با استادان يا دانشجويان ديگر، همه در آرامش خانه انجام مي‌شود. [7] اگر نخواهيم به وسعت مطالبي كه اشاره شد، بپردازيم و يا حتي نخواهيم با اصلاحاتي هم‌چون آموزش و پرورش مجازي، مدارس مجازي (Virtual School) آشنا شويم اما لازم است تاحدودي درمورد كلاس‌هاي مجازي بدانيم و اطلاع از چند و چون كلاس‌هاي مجازي (Virtual classroom) مي‌تواند مفاهيم ديگر را نيز به ذهن متبادر نمايد. كلاس درس مجازي بر پايه‌ي سرويس گروه‌هاي گفت‌وگو يا Descassion Groups بر روي شبكه اطلاع‌رساني شكل مي‌گيرد. اين گروه‌هاي گفت‌وگو، مجموعه‌اي از كاربران شبكه‌هاي اطلاع‌رساني هستند كه به موضوع خاصي علاقه‌مند مي‌باشند. مثل گروه‌هاي گفت‌وگوي شبكه بيت نت (Bitnet) كه شبكه آكادميك جهاني است و صرفاً موضوعات علمي تبادل مي‌شود. [8] هرگاه يك يا چند گروه گفت‌وگو پيرامون موضوع مشتركي با يك‌ديگر ارتباط برقرار نمايند، يك كلاس درس مجازي شكل مي‌گيرد. اگر چه برخي از كلاس‌هاي درس مجازي الزاما مي‌بايست توسط يك استاد يا مربي هدايت شود اما صرفاً جمع شده گروهي از افراد پيرامون موضوع واحد فضاي كلاس مجازي را به‌وجود مي‌آورد. مؤسسات خصوصي كه اقدام به راه‌اندازي كلاس‌هاي درس مجازي كرده‌اند، براي استفاده شركت‌كنندگان از مطالب و موضوعات ارائه شده در اين كلاس‌ها وجهي را دريافت مي‌دارند و شايد پرداخت وجه مشخصه متمايزكننده كلاس درس مجازي از تالارهاي گفت‌وگوي عمومي باشد كه صرفاً تبادل‌نظر و بحث بين افراد انجام مي‌شود و اين مباحث به وسيله‌ي فردي هدايت مي‌گردد. در كلاس‌هاي درسي مجازي يكي از معمولي‌ترين راه‌هاي انتقال اطلاعات، استفاده از پست الكترونيكي يا e-mail است. پست الكترونيكي پايه‌اي‌ترين سرويس در شبكه‌هاي اطلاع‌رساني جهاني است. از اهميت اين سرويس بر روي شبكه‌هاي جهاني، همين بس كه پست الكترونيك به عنوان يكي از ده تكنولوژي برتر قرن بيستم شناخته شده است. ساده‌ترين فعاليتي كه در شبكه‌هاي اطلاع‌رساني براي تبادل اطلاعات مي‌توان انجام داد، استفاده از پست الكترونيك است.

مزايا و معايب آموزش مجازي



[1] - استفاده از شبكه الكترونيكي در برنامه‌هاي آموزش از راه دور در فيليپين، داريوش باقريان، خبرنامه انفورماتيك شماره 78، ص 37.

[2] - آموزش ازطريق شبكه e-Learning، جين پل بالاجاديا، ژيلا ترابي، نشريه علم الكترونيك و كامپيوتر شماره 289، مرداد 80، ص 46.

[3] - آموزش الكترونيكي e-Learning، نشريه بزرگراه رايانه، شماره 49.

[4] - آموزش الكترونيكي در ايران، مهندس نيروشك، ماهنامه آموزش و پژوهشي و اطلاع‌رساني، ص 80.

[5] - چگونگي بهره‌گيري از آموزش الكترونيك، دكتر سعيد گنجعلي‌زاده، تدبير شماره 125.

[6] - قرن اطلاعات و جامعه مجازي، ابوالفضل ذوالفقاري، مجله سروش شماره 834.

[7] - بازار پررونق تحصيل كامپيوتري، اي، او، چت. ترجمه هايده عبدالحسين‌زاده، پيام يونسكو 341، اسفند 79، ص 12.

[8] - كلاس درس مجازي،‌ ابراهيم نقيب‌زاده مشايخ، گزارش كامپيوتر 135، اسفند 75، ص 25.

  
; ساعت ۸:۱٠ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢ اردیبهشت ۱۳۸۳


نقشه خوانی - اندازه گيری سطح و يافتن مختصات

چگونگی اندازه گیری سطح در نقشه ها:

 

برای تعیین مساحت یک محدوده بر روی نقشه های توپوگرافی  از این راهها می توان استفاده کرد:

1-استفاده از قوانین هندسی برای تعیین مساحت اشکالی که شکل هندسی دارند

2- تبدیل اشکال غیر هندسی به شکل هندسی و اندازه گیری مساحت آنها . . بهترین شکل هندسی مثلث است . که مساحت آن را می توانید از این مدل ریاضی بدون نیاز به ارتفاع

 

بدست آورید.

                                                  P(P-a)(P-b)(p-c)   =A

 که در آن

مساحت مثلث .A

طول اضلاع مثلث و     a,b,c

نصف محیط مثلث می باشد.P

     3-استفاده از کاغذ میلی متری برای اشکال غیر هندسی . با شمارش مربع های درست و سر شکن کردن مربع های ناقص  می توان مساحت این اشکال را بدست آورد.

     4-روش وزنی: شکل مورد نظر را بر روی یک جسم با فشردگی ثابت مثلا فیبر یا مقوا ترسیم کرده و ببرید.یک سانتی متر مربع از همین جسم را جدا گانه بریده و با ترازوی حساس وزن کنید . حال شکل بریده شده را وزن کنید . اکنون با یک تناسب ساده می توانید بین وزن یک سانتی متر مربع از آن جسم و کل وزن شکل مورد نظر نسبت وزنی را به نسبت سطحی تبدیل کنید.

 

چگونه مختصات دقیق یک نقطه را بر روی نقشه پیدا کنیم؟

در این قسمت می خواهیم تعیین مختصات دقیق یک نقطه را روی نقشه های توپوگرافی تمرین کنیم .لازم است ابتدا مقدماتی در این باره بدانیم . تقسیمات مختصات جغرافیایی بر مبنای درجه بندی 60 قسمتی است . یعنی هر درجه طول یا عرض جغرافیایی به 60 دقیقه  و هر دقیقه به 60 ثانیه تقسیم می شود.حال مداد ، خط کش و مداد پاک کن را بردارید و شروع کنید:

 1-  یک نقطه را بر روی نقشه ی خود مشخص کنید.   

2-با استفاده از مختصات نوشته شده در حاشیه نقشه نزدیک ترین طول و عرض جغرافیایی به نقطه مورد نظر را پیدا کرده و با اتصال این نقاط به عدد مقابل خود وطول و عرض بعدی ، یک کادر دور نقطه مذکور بکشید.در واقع با این عمل نقطه مورد نظر را در یک محدوده کوچکتر که طول و عرض جغرافیایی آن مشخص است ؛ محصور کرده اید.

3-با استفاده از خط کش اندازه هر یک از اضلاع این کادر را محاسبه کنید. (به میلی متر)   

   4 - فاصله نقطه مورد نظر را از هر یک از اضلاع کادر دور آن مشخص کنید.

5-با یک تناسب ساده میزان فاصله نقطه را از یکی از محورهای مختصات (اضلاع کادر دور نقطه) معین کنید عددی که به دست آمده است بر مبنای دقیقه است مقدار عدد صحیح را به طول یا عرض اولیه کم یا اضافه کنید و مقدار اعشاری آن را باید به ثانیه تبدیل کنید

          6-این مراحل را برای بعد دیگر هم باید تکرار کنید تا هر دو بعد مختصات معین گردد.به این ترتیب طول و عرض جغرافیایی یک نقطه را با دقت ثانیه بدست آورده اید.   (توجه داشته باشید تا چند بار این اقدام را تمرین نکنید مهارت لازم را بدست نخواهید آورد.)

  
; ساعت ٧:٥۸ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢ اردیبهشت ۱۳۸۳


 

چه کسی گفته است که محدوديت ها عامل مهمی در رشد و ارتقا نمی باشند؟ در مدت محدوديت اعلام شده از سوی سرور اگر چه امکان نوشتن مطالب جديد نبود .اما تغييرات زيادی در طراحی صفحه بوجود آمد و خود تجربه ای با ارزش بود.

  
; ساعت ٧:۳۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢ اردیبهشت ۱۳۸۳